Λέξημα / Άρθρα / Κωστούλα ΜητροπούλουΑνώνυμος επισκέπτης
Άρθρα Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #541 | Αποστολή από ?????? |
   Σαβ 17 Ιούν 2006 
Κωστούλα Μητροπούλου
Μαρία Δέλλιου : Αφιέρωμα στην Κωστούλα Μητροπούλου και ένα ανέκδοτο ποίημά της.

Όταν έπεσε στα χέρια μου η ποιητική συλλογή «Ο τοίχος σημαία», του Χρίστου Παπαγεωργίου, με αφιέρωσή του στη «Μνήμη  Κωστούλας Μητροπούλου», μετά την έκπληξη της πρώτης στιγμής η επόμενη σκέψη ήταν να κάνουμε στο lexima.gr  ένα αφιέρωμα στο έργο της, κάτι που ανέλαβε η Μαρία Δέλλιου.

                                                                   (Γ.Μ)


Στα πλαίσια του αφιερώματος δημοσιεύουμε και ένα ανέκδοτο ποίημα της Κωστούλας Μητροπούλου που ευγενικά μας παραχώρησε η αδερφή της Κάτια.

  Πρώτη δημιουργία του Καλοκαιριού

   Είπανε να ζήσουν ένα Καλοκαίρι
   θυσιάζοντας όλους του χειμώνες
   με τις γιορτές
   τα ζεστά βραδυνά
   τις υποσχέσεις -
   ένα μονάχα Καλοκαίρι
   για όλα τούτα
   και για πάντα.
   Ύστερα,
   κάθε μέρα
   κάθε ώρα
   κάθε εποχή :
   «Σ' ένα μήνα ..
- σίγουρα ..
   Σ' ένα χρόνο ..
- χωρίς άλλο ..»
   …………………
   Και δεν φύγανε ποτέ.



                                                                                          

           Κωστούλα Μητροπούλου  (1933 - 2004)            

                 Γράφει η Μαρία Δέλλιου


            Το ταλέντο της Κωστούλας Μητροπούλου εμφανίστηκε από πολύ νωρίς. Άρχισε να γράφει από παιδί και να δημοσιεύει τα πρώτα της πεζά στην εφημερίδα «Βραδυνή» από τότε που ήταν μαθήτρια. Το 1958, σε ηλικία εικοσιπέντε ετών, δημοσιεύει το πρώτο της έργο, τη νουβέλα «Η χώρα με τους ήλιους». Στο έργο αυτό κάνουν κιόλας την εμφάνισή τους τα βασικά χαρακτηριστικά της γραφής της, δηλαδή το σκάψιμο του εσωτερικού κόσμου, η τρομερή ευαισθησία στις αισθήσεις, τα συναισθήματα, τις σκέψεις, τις αποχρώσεις και τις διακυμάνσεις των συγκινήσεων, η ενασχόληση με την απώλεια και το θάνατο. Το χαμένο νόημα της ζωής που προσπαθεί να αναπληρώσει ο έρωτας. Η αναζήτηση της αγάπης που ποτέ δεν είναι αρκετή. Η γραφή αυτή όταν πρωτοεμφανίζεται ξενίζει, γιατί είναι κάτι το τελείως ασυνήθιστο για την εποχή της. Άλλους τους βρίσκει αντίθετους, άλλους αδιάφορους ή δύσπιστους, αλλά αποκτά και τους «πιστούς» της.
              Η συνάντησή της Κωστούλας Μητροπούλου με τη γραφή της Μαργκερίτ Ντυράς υπήρξε καθοριστική. Ένιωσε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση να ακολουθήσει την εσωτερική της παρόρμηση για απαλλαγή από τις εξωτερικές περιγραφές και την αφήγηση ενός στέρεου μύθου με σταθερή λογική σειρά. Αφέθηκε στην περιγραφή των εσωτερικών εντυπώσεων, στην οδύνη που προκαλεί στον σύγχρονο άνθρωπο των πόλεων ο τεμαχισμός του εσωτερικού του κόσμου από μια απάνθρωπη πραγματικότητα, κάνοντας να φανεί το πολυδιασπασμένο, ταλαιπωρημένο και πάντα διψασμένο για αγάπη, αλλά ανικανοποίητο πρόσωπό του.  
              Έτσι η Κωστούλα Μητροπούλου διαμορφώνει ένα αποκλειστικά προσωπικό στυλ γραφής, όπου το βάρος πέφτει στα συναισθήματα, στις στιγμές, στις εντυπώσεις. Στα κείμενά της καταργείται η διάκριση μεταξύ εξωτερικής και εσωτερικής πραγματικότητας, η ιεραρχία του χρόνου και η γεωμετρική δομή της ιστορίας με σαφές περίγραμμα, (αρχή , μέση, τέλος). Οι εικόνες δίνονται ελλειπτικά, σαν τμήματα αναμνήσεων, ο αναγνώστης καλείται να συνθέσει μόνος του την αφήγηση σαν ένα παζλ. Σήμερα, μετά από τους τόσους πειραματισμούς στη γραφή που έχουν καταντήσει κοινοτοπία, δεν κάνει η γραφή της την εντύπωση που έκανε την εποχή που εμφανίστηκε. Είναι βέβαια ένα μοντερνιστικό στυλ, το οποίο όμως δεν αποτελεί μίμηση του προϋπάρχοντος ευρέως διαδεδομένου μοντερνισμού, όπως γίνεται στην εποχή μας, αλλά προκύπτει πρωτογενώς, εκφράζοντας την ιδιοσυγκρασία της Κ. Μ, ως συγγραφέως και ως γυναίκας. Γι` αυτό και αποτελεί ένα έργο πρωτότυπο που δίκαια μεταφράστηκε από νωρίς σε πολλές ξένες γλώσσες και διδάχτηκε σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.
           Δύο είναι τα θέματα που διαπερνούν το σύνολο του έργου της. Το ένα είναι η ατελέσφορη αναζήτηση του ερωτικού άλλου και το άλλο είναι η αντίσταση στην τυραννία της όποιας εξουσίας. Δύο θέματα φαινομενικά ασύμβατα μεταξύ τους, που όμως βρίσκουν τον τρόπο μέσα στο έργο της να συνεκφραστούν και να συμπορευτούν ξαφνιάζοντας τον αναγνώστη, καθώς το ένα μπορεί να τροφοδοτεί το άλλο.
           Και είναι εξηγήσιμη η επιλογή αυτών των δύο θεμάτων, αν αναλογισθεί κανείς την οικογενειακή καταγωγή της Κωστούλας Μητροπούλου, από πατέρα δικηγόρο με αριστερές πολιτικές πεποιθήσεις και συγγραφέα ιστορικών έργων και μητέρα πιανίστρια. Η καλλιέργεια και οι ευαισθησίες του οικογενειακού της περιβάλλοντος «της χάραξαν πορεία». Όμως χρειάστηκε να δώσει και τον προσωπικό της αγώνα για να κερδίσει την ανεξαρτησία της και να αφιερωθεί στη γραφή, καθώς το οικογενειακό της περιβάλλον περίμενε από αυτήν να ακολουθήσει το νομικό στάδιο. Έτσι σπούδασε τη Νομική επιστήμη, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές προτού τις ολοκληρώσει.  Στάθηκε πάντοτε στο πλάϊ του αριστερού κινήματος. Όταν επιβλήθηκε το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου η Κωστούλα Μητροπούλου αυτοεξορίστηκε στο Παρίσι, όπως και πολλοί άλλοι αριστεροί, λόγοι προσωπικοί όμως την ανάγκασαν να γυρίσει στην Αθήνα, όπου την συνέλαβαν. Το 1969 συμμετέχει στη δήλωση διαμαρτυρίας των 18 λογοτεχνών εναντίον της χουντικής δικτατορίας. Μετά την άρση της προληπτικής λογοκρισίας, το 1970, λύνει τη συγγραφική της σιωπή και δίνει στη δημοσιότητα το μυθιστόρημα «Αντίστροφη Μετρηση». Ήδη το 1963 ο Μάνος Λοΐζος είχε μελοποήσει τους στίχους της στο πασίγνωστο σήμερα τραγούδι Ο Δρόμος, που έγινε σύμβολο του αντιδικτατορικού αγώνα.
          Το συνολικό της έργο είναι αρκετά μεγάλο σε έκταση και αποτελείται από μυθιστορήματα, συλλογές με διηγήματα, νουβέλες, θεατρικά έργα, στίχους τραγουδιών και ένα χρονικό, καθώς και από επιλογή από άρθρα της στην εφημερίδα «ΕΘΝΟΣ», με την οποία συνεργαζόταν δώδεκα χρόνια έχοντας δική της στήλη. Τιμήθηκε με το Βραβείο της Ομάδας των 12 (1963 για τη συλλογή διηγημάτων της Πρόσωπα και φιγούρες), το Βραβείο Καλύτερου Έργου και Παράστασης στο Φεστιβάλ Ιθάκης (1977 για τις Τέσσερις ερημιές) και το Α΄ Κρατικό βραβείο Διηγήματος (1984 για τη συλλογή διηγημάτων Μεγέθυνση) και το βραβείο European Script Fund για το σενάριό της Το παλαιοπωλείο στην Τσιμισκή το 1989. Διετέλεσε μέλος της Εταιρείας Θεατρικών Συγγραφέων και της Εταιρείας Συγγραφέων.
           Το είδος της γραφής της την έφερε στην πρωτοπορία των νέων ρευμάτων της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής, όπου μεταφράστηκε ως πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας. Έργα της που μεταφράστηκαν είναι: Το χρονικό των 3 ημερών (Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία), Περιθωριακή ζωή (Γερμανία, Βενεζουέλα), Το παλαιοπωλείο στην Τσιμισκή (Γερμανία, Ολλανδία), Μουσική για μια αναχώρηση (Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία, Νταλίκα (Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο) Έξι ρόλοι για σολίστες (Γαλλία, Ιταλία, Βενεζουέλα), Ο Τελευταίος μου ρόλος, Η Πρόβα, Το Τέλος, (Λατινική Αμερική, Ν. Υόρκη), Η Τελευταία Παράσταση (Αυστραλία), Το Μυθιστόρημα της Νύχτας, Όσκαρ, Τεμαχισμένη Επιθυμία (Κολωνία), Με τον Νόμο, Ένας ρόλος για κλόουν, (Μόναχο), Το Ρίσκο (Γαλλία, Ελβετία). Το έργο της έγινε επίσης αντικείμενο διδασκαλίας σε πολλά πανεπιστήμια στην Ευρώπη, την Αμερική και την Αυστραλία.
           Το κυριώτερο χαρακτηριστικό της Κ.Μ., όπως έχει ήδη αναφερθεί, είναι η βαθύτερη ανάγκη της για ξεπέρασμα των ορίων, για ταύτιση με τον ερωτικό άλλον, που στην προκειμένη περίπτωση είναι ο αναγνώστης, τον οποίο καλεί η συγγραφέας σε μια εκ βαθέων κοινωνία, καθώς μοιράζεται μαζί του τα «πάθια» της. Η γραφή της Κ.Μ. έτσι προκύπτει ως μίμηση ερωτικής περίπτυξης, ως ένα δόσιμο τρελλό που αψηφά τους κανόνες και τις νόρμες, μια διερεύνηση σε βάθος της δυνατότητας της γραφής να επικοινωνήσει με τον άλλον, να υπερβεί τη μοναξιά της ύπαρξης, βάζοντας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων τα ιερά και τα όσια της ψυχής της, δηλαδή της ματαιωμένες επιθυμίες και τον πόνο.
         Στη διαπραγμάτευση αυτή η Κ.Μ. δεν ψεύδεται, δεν λυπάται τον εαυτό της, δεν ωραιοποιεί τη βάσανο του πόνου, δεν μετατρέπει την μισοαφηγημένη ιστορία σε μελό. Περιγράφει με μικρά αποσπάσματα εικόνων και διαλόγων την ειλικρινή βίωση της περιπέτειας που ζει μια γυναίκα όταν ζητά να μην αλλοτριωθεί, να ζήσει πραγματικά χωρίς συμβατικότητες και προσωπικά ή κοινωνικά ψεύδη την ερωτική σχέση, στην οποία ο πάντοτε δεσμευμένος μέσα στην κοινωνική σύμβαση άνδρας (οικογένεια, δουλειά κλπ) αδυνατεί να την ακολουθήσει.
         Η νοσταλγία της ερωτικής επικοινωνίας που πάντοτε διαρκεί τόσο λίγο, ώστε να μη τη χορταίνει ποτέ, παίρνει βαθύτερες υπαρξιακές διαστάσεις, γίνεται νοσταλγία για την πραγματική ύπαρξη στην αναζήτηση της οποίας αναλώνεται η συγγραφέας και με τη γραφή.



Εργογραφία της Κωστούλας Μητροπούλου:

Α. Πεζογραφία:

Η χώρα με τους ήλιους (νουβέλα), Αθήνα 1960
Λεωφόρος χωρίς ορίζοντα, (μυθιστόρημα), Φέξης, 1961, Β΄εκδ. Γκοβόστης, 1992 ISBN 960-270-234-Χ
Δυο εποχές (διηγήματα), Δίφρος, 1961, Β΄εκδ. Γκοβόστης, 1992, ISBN 960-270-596-5
Πρόσωπα και φιγούρες (διηγήματα), Φέξης, 1962
Πολιτεία χωρίς ήρωες (διηγήματα), Φέξης, 1964
Ο ένοχος (μυθιστόρημα), Κολλάρος, 1966
Αντίστροφη μέτρηση (μυθιστόρημα), Ίκαρος, 1970
Αλφαβητάριο (μυθιστόρημα), Ίκαρος, 1971
Το έγκλημα, ή 450 μέρες (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1972
Η εκτέλεση, (μυθιστόρημα), Ίκαρος, 1973
Ηλιοφάνεια 288 ώρες (μυθιστόρημα), Μπουκουμάνης, 1974
Άρθρον 22 (διηγήματα), Μίνωας, 1975
Η προδοσία και ο μύθος (νουβέλα)Μίνωας, 1975
Ζάαρ 19 (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1978
Περιθωριακή ζωή (διηγήματα), Δωρικός, 1980
Πολιτείες και άνθρωποι (διηγήματα), Γαλαξίας, 1980
Η ζωή με τους άλλους (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1981
Αυτό το θέατρο ήταν εκείνος (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1982
Όσκαρ, ή Το χαμόγελο της τοιχογραφίας, (διηγήματα), Δωρικός, 1982
Η μεγέθυνση (διηγήματα), Κέδρος, 1983
Ο βυθός-Η δολοφονία (νουβέλες), Φιλιππότης, 1983
Ο πάγκος (διηγήματα), Γνώση, 1984
Παράσταση για έναν (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1985
Διαδρομή 35 και κάτι (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1986
Το παλαιοπωλείο στην Τσιμισκή (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1988
Γωνία Τσιμισκή και Γούναρη (διηγήματα), Παρατηρητής, ISBN 960-260-234-1
Στη μικρή πλατεία εκείνος χόρευε (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1990, ISBN 960-04-0309-0
Η φωτογραφία του σταθμού είσαι εσύ, (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1991, ISBN 960-04-0491-7
Χίλια πενήντα μιλιμπάρς (μυθιστόρημα), Πατάκης, 1992 ISBN 960-293-776-9
Το λούνα παρκ ήταν κλειστό (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1993, ISBN 960-04-0791-6
Το μυθιστόρημα της νύχτας (μυθιστόρημα), Κέδρος, 1995, ISBN 960-04-1040-2
Για την αγάπη σου μόνο, Οχτώ παραμύθια για μεγάλους και όχι μόνο..., Άγκυρα, 2004, ISBN 960-422-088-8

Β. Θέατρο:

Μουσική για μια αναχώρηση Κέδρος, 1980
Τέσσερις ερημιές, Κέδρος, 1981
Περιθωριακοί, Γκοβόστης, 1984
Η τελευταία παράσταση, Γκοβόστης, 1984
Η νταλίκα, Γκοβόστης, 1985
Έξι ρόλοι για σολίστες, Γκοβόστης, 1986
Στην ίδια πόλη, Γκοβόστης, 1987
Καμπαρέ, ο κόσμος, Γκοβόστης, 1991

Γ. Χρονικό, άλλες εκδόσεις :

Το χρονικό των τριών ημερών-Χρονικό Πολυτεχνείου, Μπουκουμάνης, 1974
Τα Σάββατα με την Κ. Μ. στο Έθνος (συνεργασίες για την εφημερίδα Εθνος), Γκοβόστης, 1987

Δ. Μεταφράσεις:

Αλμπέρτο Μοράβια, Η πλήξη, Αρσενίδης
Τένεσυ Ουίλλιαμς, Λεωφορείον ο πόθος , Γκοβόστης
Μαργκερίτ Ντυράς, Οι οδογέφυρες του Σαιν-Ε-Ουάζ, Γκοβόστης
Μαργκερίτ Ντυράς, Η κυρία Ντάλλαογουέη, Γαλαξίας

Μεταφράσεις έργων της σε ξένες γλώσσες :

Το χρονικό των τριών ημερών, A) Μτφρ. Vincenzo Rotolo, Cronaca dei tre giorni, Selerio Ed. Palermo, 1976, B) Μτφρ. Anneke Visee, Kroniekvan die dagen, Te Elfer Ure, Nijmegen, Hollande, 1976, Γ) Μτφρ. Gaby Wurster, Polytechnikum-Die letjen studen, Dialogos, Wannweil, 1989 ISBN 3-92720-08-6
Μουσική για μια αναχώρηση, Μτφρ. Mary Zambalou, Musica per una partenza, Theatrum Mundi Edizioni, Palermo, 1988
Το παλαιοπωλείο στην Τσιμισκή, Μτφρ. Gaby Wurster, Der Trodelladen in der Tsimiski Dialogos, Wannweil, 1989, ISBN 3-92720-11-6
Περιθωριακή ζωή, Μτφρ. Isidora Rosenthal-Kamarinea und Wicki Kanellakopoulos, Leben am Rande, Dialogos, Wannweil, 1990 ISBN 3-92720-11-6
Έξι ρόλοι για σολίστες, Μτφρ Brigida Artiaco, Sei ruoli per solisti, L' Atheneo Due Edizioni, Napoli, 1995, ISBN 88-86598-00-9
Το μυθιστόρημα της νύχτας. Ο Όσκαρ. Τεμαχισμένη επιθυμία, Μτφρ. Joanna Louvros-Ankel, Roman der Nacht, Oscar, Der Lacheen der Wandma Lerei Zerstuchkelt Poegierdes, Romiosini, Koln, 1995, ISBN 3-929889-08-0
Με το νόμο. Ρόλος για ένα κλόουν. Μτφρ Wicki Kanellakopoulos, Im Namen des Gesetzes, Rolle fur einen Clown, Theatre Veriag Stuck, Munchen, 1996- Leben am Rande Περιθωριακή ζωή Theater Verlag Stuck, Munchen, 1996

Γνωστοί συνθέτες όπως οι: Μάνος Λοϊζος, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Νίκος Δανίκας, Χρήστος Νικολόπουλος κ.ά. έχουν μελοποιήσει στίχους της που θα κυκλοφορήσουν σε δίγλωσσο τόμο στην Ιταλία.

Τα έργα της διδάσκονται στα ελληνικά πανεπιστήμια, στην Ευρώπη, την Αμερική, την Αυστραλία, το Μεξικό και την Σικελία.


Το άρθρο αυτό στηρίχτηκε στην παρακάτω βιβλιογραφία:

«Ίαμβος» ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗΣ, τεύχος 1ο, Μάιος 2002  
www.strofi.com/writersgrn/ kmhtropoyloy/kmhtropoyloy.html - 7k -
www.protoporia.gr/protoporia/author.asp?author_ id=906683&product_id=70146&mscssid=G3DCTQ83L0PV9LX... - 45k - Συμπληρωματικό Αποτέλεσμα
www.greeknewsonline.com/modules. php?name=News&file=article&sid=957 - 18k -
www.musical.gr/ disc_search.scr?gui_language=1&a_id=32&ar_co=4 - 102k -
www.hri.org/news/greek/eragr/2004/04-02-04_1.eragr.html - 51k -
book.culture.gr/76/104_gr.html - 9k
www.stixoi.info/lyrics.php?creator_id=263& start=0&entries=20&sorting=lyricist&PHPSESSID=f... - 18k - Συμπληρωματικό Αποτέλεσμα -
the.greekbooks.net/iamvos-new.php - 11k
news.pathfinder.gr/culture/news/22519.html - 21k - Συμπληρωματικό Αποτέλεσμα -
www.apopsy.gr/t_115/sx_3.htm - 11k
www.left.gr/greeceArticle.php?id=265 - 18k - Συμπληρωματικό Αποτέλεσμα -
www.shortfilm.gr/displayperson.php?PersonsID=3660 - 12k - Συμπληρωματικό Αποτέλεσμα -
www.greekbooks.gr/web/book/cv.aspx?AuthorID=22914 - 12k -
www.diavlos-books.gr/book.asp?cid=275 - 20k
www.musicheaven.gr/html/story.php?id=684 - 51k -
www.focusmag.gr/fora/view-message.rx?oid=279794 - 41k -



          Μαρία Δέλλιου
      για το www.lexima.gr
             18/6/2006





Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.