Λέξημα / Λοιπές κατηγορίες / Στον πηγαιμό για την ΙθάκηΑνώνυμος επισκέπτης
Λοιπές κατηγορίες Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #257 | Αποστολή από ?????? |
   Σαβ 14 Απρ 2007 
Γιώργος Φαρσακίδης
Στον πηγαιμό για την Ιθάκη
Χωρίς εξώφυλλο
Κατηγορία : Λεύκωμα - Μαρτυρία... Συμμετέχοντας στο αίνιγμα του κόσμου

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη
Γιώργος Φαρσακίδης
Εκδ. Σύγχρονη Εποχή

Κατηγορία : Λεύκωμα - Μαρτυρία



ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΑΙΝΙΓΜΑ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Ο Γιάλομ ισχυρίζεται ότι για την κατάθλιψη της εποχής ευθύνονται τα δεδομένα της ύπαρξης: Ητοι, το αναπόφευκτο του θανάτου, η φτηνή ανθρώπινη ζωή, ο φόβος μπροστά στην ελευθερία, η έλλειψη νοήματος…
Μελετώντας το καινούργιο βιβλίο- λεύκωμα του Γιώργου Φαρσακίδη δεν μπόρεσα να αποφύγω την σκέψη ότι ο Φαρσακίδης ποτέ δεν θα πάθει κατάθλιψη.
Διότι και την ανθρώπινη ζωή ευθύς εξαρχής θεωρούσε ακριβή και μπροστά στην ελευθερία δεν δείλιασε ποτέ του, και δεν ετέθη ποτέ στη ζωή του «έλλειψη νοήματος», από μικρό παιδί το βρήκε το νόημα, και το αναπόφευκτο του θανάτου ουδόλως τον αφορά, διότι εδώ και χρόνια, τον έχει νικήσει τον θάνατο. Και τον χρόνο.

Στην περίπτωση του Γιώργου Φαρσακίδη προηγήθηκε ο μύθος του της γνωριμίας μας. Είχα ακούσει από φίλους καλούς, και ιδιαίτερα από τον Δημήτρη Βαρβαρήγο, τόσα πολλά γι' αυτόν. Και γνώριζα τη δουλειά του και τους αγώνες του. Τον θυμάμαι να μου απλώνει το χέρι σα να γνωριζόμαστε χρόνια, να μου χαμογελά γενναιόδωρα, με την ατμόσφαιρά του να γεμίζει τον χώρο, με το καθησυχαστικό του ύφος να μου βάζει το παζλ του κόσμου στη σειρά. Να μου λύνει, άμα τη εμφανίσει του, το αίνιγμα του κόσμου.
Διότι ο κύριος Φαρσακίδης με το που τονε βλέπεις, σου εμπνέει ακριβώς αυτό: ότι έχει λύσει, δηλαδή, το αίνιγμα του κόσμου.

Εξάλλου έτσι «σπαταλημένη» την έζησε την ζωή. Χωρίς άσους κρυμμένους στο μανίκι, δίχως οικονομία δυνάμεων και με την επίγνωση πως «ό,τι δίνεις έχεις, ό,τι κρατάς το χάνεις». Και τίποτα δεν κράτησε. Εζησε μια ζωή «σε σχέση». Μια ζωή, ολοκαύτωμα. Εγινε ένα με τους άλλους. Ταυτίστηκε απόλυτα με την ιστορία. Το ατομικό ήτανε πάντα για τον Γιώργο Φαρσακίδη και συλλογικό. Και ξεφυλλίζοντας αυτό τον τόμο ο αναγνώστης εύκολα αντιλαμβάνεται ότι έχει γίνει και οικουμενικό.

Διότι σε κανέναν άλλον δεν ισχύει αυτό το μπορχεσικό θεώρημα τόσο όσο στον Φαρσακίδη:
«Κάποιος άνθρωπος βάζει σκοπό της ζωής του να ζωγραφίσει τον κόσμο. Χρόνια ολόκληρα γεμίζει μια επιφάνεια με επαρχίες, βασίλεια, βουνά, κόλπους, καράβια, νησιά, ψάρια, σπίτια, εργαλεία, άστρα, άλογα και ανθρώπους. Λίγο πριν πεθάνει, ανακαλύπτει ότι αυτός ο υπομονετικός λαβύρινθος των γραμμών σχηματίζει την αυτοπροσωπογραφία του».
Αλλά με τον Γιώργο Φαρσακίδη το αξίωμα αποδεικνύεται αντίστροφα: η αυτοπροσωπογραφία του είναι το πορτρέτο μιας ιδιαίτερης εποχής, η ζωή του, τοιχογραφία μιας ιδιαίτερα σημαντικής και ταραγμένη χρονικής περιόδου.

Ξεκινώντας το 1926 από την Οδησσό της Σοβιετικής Ενωσης, «θ' ακούσει από τους γονείς του για την Επανάσταση του Οκτώβρη, τον εμφύλιο και τους «σωτήρες» του Ελληνικού Εκστρατευτικού Σώματος». Σε ηλικία μόλις 18 χρονώ θα έχει δώσει ήδη τις πρώτες του μάχες. Θα έχει ήδη πληρώσει το τίμημα. Το οποίο κατά διαστήματα - στη Μακρόνησο, στον Αη Στράτη, στη Γιάρο, στη Λέρο- θα συνεχίσει να πληρώνει.
Ως σκληρό αντίτιμο μιας απροσκύνητης ζωής. Εξασφαλίζοντας πια εσαεί την αθωότητα ενός απολύτως γνήσιου έργου. Είτε ζωγραφική λέγεται αυτό που όλοι γνωρίζουμε, συγκλονιστικό δείγμα τέχνης τα «Ασπρα λουλούδια» στα χέρια ενός που σε λίγο θα είναι, μα τι λέω, ήδη είναι νεκρός αλλά «κάπου εκεί έξω ανθίζουν γαρύφαλα ακόμα»,
είτε πεζό έργο λέγεται αυτό, χρονικό ή μαρτυρία.
Και ο καινούργιος τόμος που κρατάμε στα χέρια μας με τον Καβαφικό τίτλο «Σαν βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη» είναι όλα αυτά, δηλαδή, και η εικαστική δουλειά του, και η ζωή του, και η ιδιότυπη λογοτεχνική συμβολή του, και χρονικό και μαρτυρία.
Είναι η δική του ιστορία που γίνεται Ιστορία.
Διότι πολύ συχνά σ' αυτή τη ζωή, σε περιπτώσεις εξαιρετικών ανθρώπων, δεν επεμβαίνει μονάχα η Ιστορία με κεφαλαίο στη μικρή τους ιστορία- προσωπική ζωή, αλλά και η προσωπική του ιστορία στη μεγάλη Ιστορία.

Αλλά ο Γιώργος Φαρσακίδης δεν ξέκοψε ουσιαστικά από την Ιστορία ποτέ, κάνοντας πράξη βεβαίως εκείνη την μπορχεσική φράση:
«Να κοιτάς το ποτάμι που είναι χρόνος και νερό
και να θυμάσαι πως ο χρόνος είναι και πάλι ένα ποτάμι,
να ξέρεις πως πλανιόμαστε σαν το ποτάμι
και οι μορφές μας χάνονται σαν το νερό.
Να βλέπεις πως η μέρα ή ο αιώνας είναι σύμβολο
της κάθε μέρας του ανθρώπου και του χρόνου
του, να μεταλλάσσεις  την επιδρομή του χρόνου,
σε μουσική, σε ψίθυρο και σύμβολο».
Κι έτσι πορεύτηκε για μια ολόκληρη ζωή. Κάνοντας την κάθε μέρα, σύμβολο, εικόνα και λόγο. Ποτέ μόνος. Πάντα σε σχέση. Και πάντοτε μαζί. Ετσι ώστε να αναρωτιέται αναγνώστης και δημιουργός:

«Ποιος απ' τους δυο μας γράφει αυτό το ποίημα
έχοντας έναν πολλαπλό εαυτό, μα ένα και μοναδικό
σκοτάδι; Και τελικά, τι σημασία έχει τ' όνομά μου
όταν η μοίρα μας δεν ξεχωρίζει πουθενά;»
Τελειώνοντας το καινούργιο βιβλίο του κυρίου Φαρσακίδη δεν γινόταν παρά να μη σκεφτώ:
«Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν μπορεί να μας πληγώσει, παρά μόνο εκείνοι που αγαπάμε».
Καθώς επίσης και αυτό που είπε ο γέρων Πορφύριος, ότι «Παντού μπορεί ν' αγιάσει κανείς».
Εξάλλου δεν ξεδιπλώνεται αβρόχοις ποσί το αίνιγμα του κόσμου.
Κι ο Γιώργος Φαρσακίδης, το έλυσε αυτό. Είναι πια φανερό.
Δεν έκανε τα στραβά μάτια ποτέ του.



      Ελένη Γκίκα






* το κείμενο διαβάστηκε στην εκδήλωση που έγινε στη Στοά του Βιβλίου


Δημοσίευση στο www.lexima.gr : 15/4/2007

Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.