Λέξημα / Ποίηση / Ημερολόγιο διπλού χρόνουΑνώνυμος επισκέπτης
Ποίηση Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #228 | Αποστολή από ?????? |
   Δευ 8 Μαϊ 2006 
Παυλίνα Παμπούδη
Ημερολόγιο διπλού χρόνου
Χωρίς εξώφυλλο
Ένα διαφορετικό ημερολόγιο χρόνου όπου ένα αλλιώτικο σύμπαν εκρύγνυται αποκαλυπτικά εις το διηνεκές για να αναδυθεί το Εγώ...

Παυλίνα Παμπούδη
Ημερολόγιο διπλού χρόνου
Εκδ. Κέδρος, 2005, σελ.80.


Η Παυλίνα Παμπούδη είναι μια γνωστή ποιήτρια της γενιάς του ΄70. Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1948 και είναι πολυγραφότατη. Έχει εκδώσει δώδεκα ποιητικές συλλογές μέχρι σήμερα  (•Ειρηνικά, Αθήνα, 1964, •Σχεδόν χωρίς προοπτική δυστυχήματος, Ίκαρος 1971,•Τα μωρά των αγγέλων, άσπρα και τυφλά, Ερμείας, 1974, •Αυτός Εγώ, Τραμ, Θεσσαλονίκη 1977,•Καρτ Ποστάλ, Εγνατία-Τραμ, 1980, •Το μάτι της μύγας, Κέδρος, 1983, •Μαύρο του πράσινου, Νεφέλη 1984, •Ο Ένοικος, Κέδρος, 1989, •Ιστορία μιας ώρας σε πτυσσόμενο χρόνο, Libro, 1993, •Ο λεπτουργός, Κέδρος, 1997, •Το μαύρο άλμπουμ, Κέδρος, 1999, •Ποιήματα ΄71-΄93, Κέδρος, 2001).
Δεν είναι όμως μόνο ποιητικό το έργο της. Έχει να επιδείξει και πολλά παιδικά βιβλία, τρία βιβλία πεζογραφίας και έχει κάνει και αρκετές μεταφράσεις (Ντίκενς, Λιούις Κάρολ, Τ.Σ. Έλιοτ, Χαλίλ Γκιμπράν, Τσέχωφ κ.α.). Επιπροσθέτως, στίχοι της έχουν μελοποιηθεί.

Λίαν προσφάτως (11/02/2006) στο Βιβλιοδρόμιο της εφημερίδας Τα Νέα, ο ποιητής Γιάννης Κοντός αναφέρθηκε στο συγκεκριμένο βιβλίο με πολύ καλά λόγια. Κι όχι αδίκως. Κάθε άλλο.

Η ποιήτρια σ΄αυτή την πρόσφατη ποιητική της συλλογή παραθέτει ένα ποίημα ουσιαστικά, που χωρίζεται σε δεκαεννιά επιμέρους ποιήματα, το οποίο πραγματεύεται το ζήτημα τού χρόνου. Ο χρόνος είναι διπλός: αυτός των άλλων, ο γραμμικός, που μετράται με ημερομηνίες και εορτολόγια, και ο άλλος ο επώδυνος, ο δικός της, ο υποκειμενικός, του ονείρου, της ποίησης.

Ο τίτλος κάθε ποιήματος αποτελείται από την ημερομηνία, τη μέρα και τη γιορτή του αγίου, φερ΄ειπείν: 30, Τετάρτη Ιωάννου της Κλίμακος, Ευβούλης τιτλοφορείται το πρώτο ποίημα. Κάθε ποίημα είναι έχει τρεις υποστάσεις: το κομμάτι της νύχτας, όπου όλα είναι μεγάλα και αφορούν το σύμπαν, στο οποίο απέναντι στέκει το πρόσωπο, δεύτερο είναι το κομμάτι της ημέρας, κάτι σαν δίκη, κάποιοι επικρίνουν και παρατηρούν το πρόσωπο, και τέλος, ο αγώνας που αυτό κάνει για να αποκτήσει τη δική του ταυτότητα και αξία. Και βέβαια δεν αφορά την ποιήτρια ο συμβατικός χρόνος, ο χρόνος ο βιωμένος από συμβατικούς ανθρώπους. Αυτή καταλύει το χρόνο. Στην ονειρική διάσταση του χρόνου και στον τόπο του ονείρου συμβαίνουν τα ποιήματά της. Εκεί λοιπόν η τραγωδία και το δραματικό στοιχείο του ποιητικού υποκειμένου έχουν χροιά αποκαλυπτική. Δεν είναι τυχαίο που το πρώτο και το τελευταίο ποίημα είναι σχεδόν ίδια. Μόνο που ο παρελθοντικός χρόνος του πρώτου γίνεται πια παρόν και μέλλον και πάντα στο τελευταίο. Ακόμη και η άνω τελεία, στο τελευταίο ποίημα γίνεται τελεία. Η έκρηξη του σύμπαντός της έχει συντελεστεί και εσαεί γεννιούνται και πεθαίνουν άστρα.

Στο πρώτο και τελευταίο ποίημα θεωρεί τον ύπνο Μίμηση πράξεως σπουδαίας και τελείας. Μέρος του ορισμού  του Αριστοτέλη στην Ποιητική του για την Τραγωδία. Σε κάποιο ποίημα λέει: «Δεν πετυχαίνεις/Την κάθαρση δι΄ελέου και φόβου». Πολλά σημεία του βιβλίου είναι επηρεασμένα από τις αρχαίες ελληνικές τραγωδίες ως προς τη δομή ή και τις εικόνες.

Ο κάθε στίχος ξεκινά με κεφαλαίο γράμμα. Η Παμπούδη σπάει και τους κανόνες της γλώσσας για να πορευτεί πιο βαθιά στο σύμπαν. Υπάρχουν παρενθετικοί στίχοι συχνά, στους οποίους υπάρχουν οι σκέψεις του ποιητικού υποκειμένου και η εσώτερη ζωή του. Πολλές φορές η ατμόσφαιρα είναι κοσμογονική, της Αποκάλυψης ίσως, ή θρησκευτικών βιβλίων. Στο σύμπαν της Παμπούδη, στο νυχτερινό εσωτερικό σύμπαν της, γίνεται έκρηξη μέσω της οποίας αναδύεται το «εγώ», ατομικό αλλά και ποιητικό: «Κι αίφνης, σε μιλιρέμ μετρήσιμη,/ Μια φοβερή αντίληψη, το εγώ, ενανθρωπίζομαι.»

Το τραγικό πρόσωπο που περιπλανιέται συνομιλεί με «άγνωστους» και με «νεκρούς»: ο Σύνευνος, η Αθανασία, ο Παιδαγωγός, το Τραπέζι, ο Διαχειριστής, Ο Συγγραφέας, ο Κήπος είναι κάποιοι απ΄αυτούς οι οποίοι τον καθοδηγούν ή τον επικρίνουν στην πορεία του. Από αυτή την άποψη, το βιβλίο έχει μορφή διαλογική.

Το τραγικό πρόσωπο εκφράζει την ανησυχία του ως προς την ποιητική δημιουργία και το αποτέλεσμά της: «(Ξέρω την αμαρτία μου, η άνθρωπος./ Έτεκα ποίημα κάποτε/ -Τόσο απλό, τόσο απλό το ανέφικτο-/ Και δεν ηλικιώνεται για να πεθάνει/ Να ενσωματωθεί ξανά στο φως.)» Θέτει επίσης φιλοσοφικά-υπαρξιακά ερωτήματα: «Τι είμαι όταν δε με σκέφτομαι;»/ Μονολογούσε αφηρημένα ο Τρελός. Την Ιστορία την αντιμετωπίζει από διαφορετική σκοπιά, σε διάσταση ονειρική. Κάποιοι προσάπτουν στο ποιητικό εγώ κατηγορίες για κάποιες αμαρτίες που έχει διαπράξει και αυτό καλείται να απολογηθεί στο δικαστήριο της ονειρικής χώρας, ή μήπως όλα γίνοται στο χώρο των σκέψεων; Ερωτήματα και σχετικά με τον Θεό υπάρχουν επίσης: «Λοιπόν, θυμήθηκα,/ Ήτανε κι ο Θεός ένας απ΄τους νεκρούς μου./Τότε, στο χάρτη φάνηκε στίγμα μαύρο,/ Μικρόβιο ποίημα,/ Ταράζοντας πάλι αχώρητη χώρα/ Σιωπή, την πλατυτέρα.»

Κάποια σημεία της συλλογής μου θύμισαν την ποίηση της Κικής Δημουλά, ενώ κάποια άλλα την ποίηση του Μίλτου Σαχτούρη. Εκλεκτές συγγένειες θα έλεγα...

Ο Παρατατικός χρόνος των ρημάτων προσδίδει επισημότητα, αλλά και δείχνει την αγωνιώδη προσπάθεια του τραγικού ανθρώπου που πρωταγωνιστεί στο βιβλίο: « Αυτός Εγώ, που πήγαινα;/ Κομμένος άνισα στα δυο/ Άνοιγα δρόμο χιαστί στη χαρμολύπη». Οι εικόνες είναι πλούσιες και ιδιαίτερες σε όλο το βιβλίο, εικόνες υποβλητικές, με δέος, ίσως προφητικές, ίσως και με ομοιότητες από θρησκευτικά κείμενα, υπερρεαλιστικές, σίγουρα μοναδικές.


Όλη η συλλογή έχει ατμόσφαιρα συντέλειας του κόσμου, λειτουργεί σαν ημέρα κρίσης ή επαναδημιουργίας του παλαιού κόσμου. Η αναταραχή όμως πραγματοποιείται γιατί το τραγικό πρόσωπο αγωνίζεται για την ύπαρξή του, για να υπάρξει. Ο κόσμος αποδομείται  για να ανασυσταθεί ποιητικά. Και πάλι όμως, στον ονειρικό και ποιητικό κόσμο,τίποτα δε μένει άθικτο και παγιωμένο. Τα πάντα ρει, άλλωστε. Κάθε τέλος μια αρχή και ούτω καθ΄εξης. Όλα φρέσκα και παλαιά μαζί. Σε πολλούς αναγνώστες ίσως θυμίσει παράσταση αρχαίας τραγωδίας.

Αλλά κατ΄εμέ η πεμπτουσία της συλλογής και η ομορφιά της βρίσκεται στους ακόλουθους, υπέροχους στίχους: «(Διαφεύγω προς τα πάνω, η πείσμων./Μ΄άλλες αποσκευές, πουλιών./ Δύναμαι εγώ, γιατί,/ Θυμάμαι την προέλευσή μου:/ Εγώ/ Βύζαξα σύννεφο./ Άκουσα παραμύθια/ Από μια γιαγιά αστροφεγγιά./ Άνεμος με προστέτεψε./ Καπνός με διαπαιδαγωγεί ακόμη.)»

Το ποιητικό σύμπαν της ποιήτριας αενάως θα εκρήγνυται για να σχηματιστούν άστρα, ποιήματα, ιδέες, μαγικές εικόνες. Ευτυχώς για τον αναγνώστη της ποίησης, ευτυχώς για όλους εμάς που θέλουμε να διαβάζουμε ποιητικές συλλογές με αξιώσεις.




           Εύη Οικονομίδου
       για το www.lexima.gr
             08/5/2006



Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.