Λέξημα / Ποίηση / Ονείρων κοινοκτημοσύνηΑνώνυμος επισκέπτης
Ποίηση Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #201 | Αποστολή από ??????? ?. |
   Σαβ 29 Μαϊ 2004 
Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου
Ονείρων κοινοκτημοσύνη
Εξώφυλλο
Τα «μόλις» τριανταένα ποιήματα της συλλογής γράφτηκαν μέσα σε μια δεκαετία και τούτο επιτείνει την αίσθηση αποστάγματος που αποπνέουν
                   Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου
                      Ονείρων κοινοκτημοσύνη
                      Ποίηση, εκδόσεις Νεφέλη
                         Αθήνα 2002, σελ. 48

          Ο ποιητής πρωτοεμφανίστηκε το 1962 με την ποιητική συλλογή Έγκλειστοι κι από τότε έχει εκδώσει δέκα, με το παρόν συνυπολογισμένο, ποιητικά βιβλία. Έχει ακόμα τιμηθεί με Kρατικό Βραβείο Διηγήματος και τούτο μου φέρνει πάλι στο νου το ζήτημα των εναλλακτικών οδών έκφρασης για τους ποιητές των καιρών μας. Έχω ξαναγράψει ότι η ποίηση δεν φαίνεται να έχει πια κοινωνικό αντίκρισμα κι οι ποιητές, ακόμα κι οι εμπνευσμένοι και χαρισματικοί, διαλέγουν άλλες μορφές τέχνης για την καταξίωση και την αναγνώρισή τους. Δεν μπορούμε εξάλλου να ξεχνάμε ότι η τέχνη και ως μορφή επικοινωνίας χρειάζεται το διάλογο για να επιβιώνει, κατά το λατινικό «δεν γράφει όποιος δεν διαβάζεται» (non scribit cuius carmina nemo legit).
          Για να επιστρέψουμε στο βιβλίο «Ονείρων κοινοκτημοσύνη», θα πρέπει να υπογραμμίσω πως είναι αληθινά παρηγορητικό μέσα στην τόση μεμψιμοιρία και ομφαλοσκόπηση κάποιος να κάμει ποίηση τη «μεταφυσική» του αγωνία, τον υπαρξιακό του προβληματισμό όπως αυτός σωρεύτηκε εντός του με τα χρόνια και να ξεπερνά την παγίδα της εκμυστήρευσης και της άκρατης εγωπάθειας του ημερολογιακού και εξομολογητικού λόγου, γράφοντας ποίηση έντονα φιλοσοφημένη, θεματικά ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και γι' αυτό αληθινά ανταποκρινόμενη στον τίτλο της συλλογής. Πρόκειται για «κοινοκτημοσύνη» έτσι κι αλλιώς αφού ο ποιητής γράφει, μετουσιώνει τις σκέψεις του που είναι και σκέψεις όλων μας, εκείνες που κάποτε έρχονται να μας συντροφέψουν όταν αναρωτιόμαστε για τη ζωή μας και τις μοιράζεται με τους αναγνώστες του, με τη μορφή λιτών και συμπαγών, «δωρικής» αισθητικής και κομψότητας ποιημάτων. Στίχοι για την πορεία μέσα στο χρόνο και μέσα στα γεγονότα όπου ανακατεύονται το παρελθόν με το μέλλον, ο απολογισμός με την προσδοκία, μια κάποια απαισιοδοξία με τη γαλήνη της γνώσης του βάθους των πραγμάτων.
          Ίσως κάποιος μιλούσε για ένα βιβλίο που έρχεται ετεροχρονισμένα να προστεθεί σ' εκείνα που διέκριναν τη γενιά της ήττας. «… Καθώς το παλιό εκείνο τραίνο ορμά/ Με πάταγο διασχίζει, με τριγμούς το δωμάτιο/ Σφυρίζει στους παγωμένους ατμούς η ουτοπία/ Κόκκινες ανεμίζουν σημαίες ασυμβίβαστες/ Φεύγει πηδώ και δεν το φτάνω/ Χάνονται οι προβολείς στο χιόνι/ Παλιές πληγές με σφάζουν…» Ο Πρόδρομος Χ. Μάρκογλου όμως μπορεί αφενός να διαπιστώνει την καταλυτική σημασία του χρόνου, να γράφει πως οι «ταπεινοί» και οι «ταπεινωμένοι» που το αίμα τους υπήρξε η φωνή τους πέσανε πια στην κοιλιά της ιστορίας και να διαπιστώνει την αμετάκλητη ροή του «ποταμού» «…που γυρισμό δεν έχει» , μα αφετέρου βάζει απέναντι στο Λένιν και στο Μαγιακόβσκι ένα «βιβλίο δικό του με ποιήματα υπαρκτικά». Η εφήμερη ύπαρξη, η απορία για το νόημά της και ο φιλοσοφικός προσανατολισμός για όσα κάποιος άλλος θα λυπόταν ή θα αγωνιούσε ν' απολογηθεί, η οπτική αυτή, έρχεται να σταθεί από πάνω και να προσδώσει μιαν άλλη σημασία σε ό,τι φαντάζει εκ πρώτης μάταιο και τελικά η προσπάθεια για την κατάκτηση μιας κάποιας αυτογνωσίας ορθώνεται «επαναστατικά» αντίκρυ στη ματαίωση και ακυρώνει την όποια «ήττα». Διαβάζουμε «…Ήττες αθροίζω πράξεων, των ιδεών ήττες…» και μετά «… Καμιά μεταμέλεια για όσα πράξαμε ή για όσα παραλείψαμε/ Για όσα με λέξεις καταδικάσαμε ή αθωώσαμε για πάντα/ Για όσα παράφορα αγαπήσαμε ή μισήσαμε/ εξακολουθητικά/ Αφού ιστορία παραμένει το συντελεσμένο/ που δεν ξεγίνεται…»
          Λόγος ασθματικός, σύντομες περίοδοι, εικόνες και αποφθέγματα, κάποτε αφορισμοί, μεταφορές και συντακτικοί αιφνιδιασμοί, όχι όμως υπερρεαλιστικές «αυθαιρεσίες», αν και τα «όνειρα» στον τίτλο ίσως θα συνηγορούσαν σε κάτι τέτοιο. Καθαρός πλούτος ελληνικού λόγου, μακριά από επιρροές κι από τον δήθεν σφυγμό της εποχής, όταν πολλοί βιάζονται ν' αφομοιώσουν κι αλλοτριώνουν επίτηδες με καταιγισμό ξένων λέξεων την ποίησή τους για να μπορέσουν, ματαίως πιστεύω, να επικοινωνήσουν με τους νεότερους αναγνώστες τους, οι οποίοι ούτως ή άλλως ως άνθρωποι της εποχής τους είναι μάλλον άνθρωποι αντιποιητικοί. Διαβάζοντας τα ποιητικά κείμενα του Μάρκογλου νιώθει κανείς πέρα από την γλωσσική τους πληρότητα και ωριμότητα, την ομορφιά και την αισθητική του μέτρου που συντρέχει με την έμπνευση, που γεφυρώνει την παρόρμηση με την τεχνική. Ίσως μάλιστα είναι το ύφος του ποιητή που μαλακώνει τις σκληρές διαπιστώσεις των όσων γράφει, που μας κάνει ν' αγαπήσουμε στίχους οι οποίοι μιλούν για πράγματα άχαρα ή δυσάρεστα.
          «Ανατολικός ασταθής άνεμος/ Σκουπίζει πάχνη στον καθρέφτη/ Αίματα πορφυρά ψυχών οράματα/ Μαύρο της φθοράς σιωπή της αφθαρσίας/ Βογκά το είδωλο στις ρωγμές του κατόπτρου/ Όμως δύο φορές δεν γίνεται/ Στον ίδιο ποταμό δεν μπαίνεις/ Βυθίζω τα χέρια στον καιάδα του χρόνου/ Κι ό,τι μένει τώρα να βιωθεί/ Θα βιωθεί:/ Σαν μια χούφτα άμμου στο στόμα.»
          Τα «μόλις» τριανταένα ποιήματα της συλλογής, όπως μας πληροφορεί η έκδοση, γράφτηκαν στη Θεσσαλονίκη από το Γενάρη του 1990 μέχρι το Νοέμβρη του 2000, μέσα σε μια δεκαετία δηλαδή και τούτο επιτείνει την αίσθηση αποστάγματος που αποπνέουν. Το πολύτιμο εκτός των άλλων βρίσκεται και στο λίγο κι αυτό το λίγο μπορεί πιστεύω «μιλώντας» για ήττες, να κερδίσει στο όνομα του δημιουργού του μια νίκη ενάντια στο χρόνο.
          «Ημέρες ρευστές παραγραφές του αίματος/ Οδοφράγματα καθημερινών παρενθέσεων/ Ακόρεστος ο καιρός, άπληστος πριονίζει/ Τα παρελθόντα του μέλλοντος θεμέλια/ Χειραγωγεί την εξέγερση των ονείρων/ Ρυθμίζει τη μεταφυσική της γλώσσας/ Των πράξεων την αρχέγονη καταγωγή/ …»



Γιώργος Παναγιωτίδης
για το lexima.gr


Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.