Λέξημα / Ποίηση / - Διονύσης Σαββόπουλος -Ανώνυμος επισκέπτης
Ποίηση Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #195 | Αποστολή από ?????? |
   Τρι 17 Φεβ 2004 
Δημήτρης Καράμπελας
- Διονύσης Σαββόπουλος -
Εξώφυλλο
Δοκίμιο για την ποιητική του Δ.Σαββόπουλου :"Ορισμένα τραγούδια του Σαββόπουλου είναι ποιήματα..."
Από τις εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ κι έναν νέο δοκιμιογράφο, τον Δημήτρη Καράμπελα, έρχεται το βιβλίο αυτό, που σίγουρα θα προκαλέσει συζητήσεις.
Ένα βιβλίο εργαλείο, για το έργο του Διονύση Σαββόπουλου, με το οποίο φωτίζονται  γνωστές και άγνωστες πτυχές του, η σχέση του με τον ελληνικό πνευματικό Κανόνα, παράλληλα με την κοινωνική προσφορά του τραγουδιού και την κρίση της ποίησης στην ύστερη νεωτερικότητα.
Δεν έχουμε να κάνουμε μ' ένα βιβλίο που γράφτηκε μόνο για να επιβεβαιώσει το έργο του δημιουργού στον οποίο είναι αφιερωμένο, αλλά, με ένα βιβλίο που αντί να χαϊδέψει αυτιά έρχεται «να αποκαθηλώσει μύθους της εποχής» και να θέσει τον δάκτυλο επί τον τύπο των ήλων .
Ο αναγνώστης θα συναντήσει μια εκτενή ανάλυση των στίχων του τραγουδοποιού με την οποία αναδεικνύονται η ποιητική τους, η κοινωνική τους πλευρά, η εθνική τους ταυτότητα,  η πολιτική τους στάση αλλά και η θρησκευτικότητα που τα διακρίνει .
Ο συγγραφέας ακολουθώντας το παράδειγμα του τραγουδοποιού Σαββόπουλου τολμά να ταράξει τα «λιμνάζοντα ύδατα» των ημερών μας  με αυτό το δοκίμιο που  είναι ένα ταξίδι μνήμης σε παράλληλους κόσμους που επιβιώνουν  και σήμερα στον ίδιο τόπο.
Η ανάπτυξη και η πληρότητα θεματολογίας, σε σχέση με αυτό που πραγματεύεται το βιβλίο, είναι σίγουρα από τα θετικά του σημεία  και  άσχετα με το αν θα συμφωνήσει, ή όχι, ο αναγνώστης με  τα επιχειρήματα  του συγγραφέα δεν μπορεί παρά, το ελάχιστο, να προβληματιστεί, με ό,τι θετικό αυτό συνεπάγεται.
Στην «ποιητική»  του βιβλίου  συναντάμε πολλές συγκριτικές παραθέσεις στίχων του Σαββόπουλου με στίχους ελλήνων και ξένων ποιητών  καθώς και το «ξεκλείδωμα» των στίχων της Αμοργού του Νίκου Γκάτσου  όπου :
«Ο ποιητής πενθεί τις παρωχημένες μορφές της , υιοθετόντας τες και γράφοντας με τον τροπο τους τα έξι ξεχωριστά μέρη του έργου : στην Αμοργό συνυπάρχουν το δημοτικό τραγούδι , ο υπερρεαλισμός , το μοιρολόι , σατιρικοί στίχοι σε καθαρεύουσα , ένα πεζό αποκαλυπτικό όραμα ....»(σελ.184)

Αποσπάσματα του βιβλίου :

«Αλλά η πιο γόνιμη σύγκριση που μπορούμε να κάνουμε για «ολόκληρη την καλλιτεχνική προσωπικότητά του» είναι με την ποίηση του Καρυωάκη .Η συγγένειά τους είχε επισημανθεί ήδη στις αρχές της δεκαετίας του 1970, απ' τον Γ.Π.Σαββίδη - μια συγγένεια που διαφαίνεται στη σατυρική , και κάποτε δηλητηριώδη , φλέβα τους , καθώς και στη ρεαλιστική μορφική επεξεργασία ενός ολοένα διευρυνόμενο προσωπικού αδιεξόδου - το τελευταίο τουλάχιστο όσον αφορά τον πρώιμο Σαββόπουλο»  (σελ.168)

«Ορισμένα τραγούδια του Σαββόπουλου είναι ποιήματα κι η εμπειρία της ακρόασης τους είναι κοινωνία με μια - διόλου υπερβατική, αλλά εμπειρικά αναγνωρίσιμη -ποιητική ουσία . Ο τρόπος μετουσίωσής της στο τραγούδι διαφέρει , μολαταύτα , απ' τον τρόπο μετουσίωσης της δυτικής μετααναγεννησιακής ποίησης που οργανώνεται βάσει του χωρισμού της απ' τη μουσική :απαγγέλεται ή διαβάζεται σιωπηλά , χωρίς τη συνοδεία μουσικών οργάνων , και εμπεριέχει η ίδια , είτε μέσω της παραδοσικαής προσωδίας είτε της ρυθμικής υφής του ελεύθερου στίχου , τη μουσική της .» (σελ.174)


Από τις πολλές συγκριτικές αναφορές με ποιητικά έργα που γίνονται στο βιβλίο χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα που γίνεται συγκριτική παράθεση στίχων του Σαββόπουλου :

   «τα όνειρά σου μην τα λες γιατί μια μέρα κρύα
    μπορεί και οι φροϋδιστές να ‘ ρθούν στην εξουσία»


με στίχους του Σολωμού :

   «Εδιάβασα μου φαίνεται , σε γαλλική φυλλάδα
    Να λέη κανείς τα ονείρατα πως είναι κουταμάδα .
    Αλλοιώς για μένανε φρονώ , γιατ' όποιος τα ξετάζει
    Και της καρδιάς και του νοός πολλά κρυφία σπουδάζει». (σελ.238)


Αξίζει να σημειώσουμε ακόμη ότι , σύμφωνα με το συγγραφέα :

«…Η ποίηση δεν είναι θέμα μορφής, αλλά ουσίας: κι αν ακόμα μια μορφή της πεθάνει, από δικό μας ή όχι σφάλμα, η ποίηση θα ξανασαρκωθεί εν ετέρα μορφή.
Μια τέτοια καινούργια μορφή υπήρξε, τα τελευταία τριάντα χρόνια και το τραγούδι, χαρίζοντας στην ποίηση φτερά και, κυρίως, δεσμούς, που κινδύνευε να λησμονήσει  [....] Τέχνη λαϊκή, που κυκλοφορεί στον αέρα, στις καθημερινές σχέσεις, στους πιο ετερόκλητους κοινωνικούς χώρους, το τραγούδι λογοδοτεί διαρκώς στην Αγορά - ενώ το ψέμα μπορεί πιο εύκολα να συντηρείται σε μοναχικούς ιδιωτικούς χώρους, όπου η απουσία ζωής εκλαμβάνεται ως «αυστηρότητα του πνεύματος».(σελ.182)

«Ο ορισμός της αληθινής δημιουργίας, της αληθινής τέχνης είναι η «απόσταση»: δεν μπορείς να δημιουργήσεις όταν πάσχεις από αυτό που επιθυμείς να εκφράσεις, αν δεν το ημερεύσεις, δεν το απασφαλίσεις, δε γεννήσεις τη μορφή με την οποία θα το μοιραστείς με τους άλλους.» ( σελ. 434)

«Όσες φορές αστοχεί, αστοχεί επειδή, στην προσπάθειά του να κλονίσει τις εφησυχασμένες συνειδήσεις των άλλων, εξωθεί στα άκρα στάσεις που χρειάζονται όχι μόνον τρομακτική προσήλωση, αλλά και βοήθεια άνωθεν, για να θεμελιωθούν στις σωστές τους διαστάσεις. Στους αντίποδες, ούτως ή άλλως, της πλειοψηφίας των «έντεχνων» ή μη συνθετών, που, στηριγμένοι στο μελωδικό τους ταλέντο, έχουν γράψει, εκατοντάδες άρτια, ολοκληρωμένα, ευφάνταστα, συγκινητικά και πρωτότυπα τραγούδια που, την ίδια στιγμή, ξεχειλίζουν από ψέματα.» (σελ. 137)


Μοναδικό ίσως αρνητικό στοιχείο του βιβλίου είναι η άστοχη επιλογή της δοκιμιακής γλώσσας στην οποία καταφεύγει ο συγγραφέας σε κάποια σημεία (όσο κι είναι εμφανής η προσπάθειά του να απαλλαγεί από τη γλώσσα αυτή στο σύνολο του έργου), αν λάβουμε υπ' όψιν ότι το βιβλίο είναι αφιερωμένο σ' έναν τραγουδοποιό, που το κοινό του, σα σύνολο, ανήκει σε διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, ακόμα και σε περιθωριοποιημένες ομάδες.

Συμπερασματικά, μπορούμε να μιλήσουμε για ένα καλό και άρτιο βιβλίο που έχει να δώσει πολλά στον αναγνώστη του.

Ταυτότητα του Βιβλίου :
- Διονύσης Σαββόπουλος - Ποιητική , Παράδοση , Πνεύμα -
Δημήτρης Καράμπελας , εκδόσεις ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ ,  2003 , σελ.490




Γιάννης  Μανιάτης για το  lexima.gr

Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.