Λέξημα / Πεζογραφία / Η κατάθεσηΑνώνυμος επισκέπτης
Πεζογραφία Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #1795 | Αποστολή από hdermi |
   Τρι 30 Απρ 2013 
Κατερίνα Μόντη
Η κατάθεση
Χωρίς εξώφυλλο
Αναζητώντας ταυτότητα θα μπορούσε να είναι ένας υπότιτλος του μυθιστορήματος
Κατερίνα Μόντη, Η κατάθεση, Ένεκεν 2011, σελ. 260

  Η Κατερίνα Μόντη είναι μια πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέας. Η καταγωγή της από τα Γιαννιτσά, και Η ΚΑΤΑΘΕΣΗ, εκδ. ΕΝΕΚΕΝ, είναι το πρώτο της βιβλίο. Μέσα από το alter ego της, τη Δέσποινα Ντήμα, αυτοδιηγητιική αφηγήτρια και πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, παιδίατρο στην Ικαρία όπως η ίδια, θέλει να τα πει όλα. Για την πολιτική τρομοκρατία ή τον εθνικισμό, την κοινωνική κρίση, την αριστερά, το θέμα-ταμπού των μειονοτήτων, τον κοινωνικό ρατσισμό, τον ακτιβισμό, τις σχέσεις, το φεμινισμό.
  Μια ανάκριση από την αντιτρομοκρατική είναι η αφορμή κι ο μυθοπλαστικός καμβάς για το ξετύλιγμα της ιστορίας -ιστορία των σκέψεων, των κρίσεων, των συναισθημάτων και των στοχασμών της ηρωίδας-αφηγήτριας, καθώς μεγαλώνει στη μεταπολιτευτική εποχή, συνειρμικά γυρνώντας στους δρόμους μιας μνήμης ανήμερης- στο τότε και στο τώρα.  Έχοντας σκέψεις στοιβαγμένες μέσα της, μας χαρίζει μιαν ανάγνωση της ιστορίας και της μεταπολιτευτικής αριστεράς ζωντανή, τολμηρή, εργαλείο για αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία, μια εξατομικευμένη ματιά στο πολιτικό «γίγνεσθαι».
  Η Δέσποινα, αφηγήτρια και ηρωίδα του βιβλίου είναι λαμπερή, αθώα και συγκινητική, με χιούμορ, γνώση κι εντιμότητα . Ένας χαρακτήρας ολοκληρωμένος και αξέχαστος. Σκέφτομαι μόνο πως μεταφορικός, κι όχι ο  κυριολεκτικός, είναι ο λόγος της λογοτεχνίας. Η ανθρώπινη κατάσταση είναι αινιγματική. Όλοι είμαστε καλοί και κακοί και ο φακός του συγγραφέα πρέπει να φωταγωγεί προεξοχές του χώρου και να αφήνει όγκους στο σκοτάδι.
  Η ανακάλυψη σε μια γιάφκα στην Αθήνα- δήθεν τρομοκρατική και δήθεν γιάφκα, στην πραγματικότητα μια στημένη κατάσταση της ΕΛΑΣ- μιας φωτογραφίας των αριστερών συντρόφων με αφιέρωση, ενώ στο ΑΣΤΕΙΟ του ΚΟΥΝΤΕΡΑ -θυμίζω σε όλους μας τι έγραφε πίσω από την κάρτα προς τη φίλη του ο Λούντβιχ Γιαχν: ο οπτιμισμός είναι το όπιο του λαού. Το υγιές πνεύμα βρομάει βλακεία. Ζήτω ο Τρότσκι, το μικρό αυτό κείμενο δρομολογεί ως καταλύτης την ολέθρια αλλαγή στη ζωή του ήρωα, στηλιτεύοντας τον ολοκληρωτισμό. Στην ΚΑΤΑΘΕΣΗ της Μόντη ένα αστείο επίσης- για ένα  ατυχές επαναστατικό εγχείρημα,  διαβάζει ο ανακριτής στο πίσω μέρος της επίμαχης φωτογραφίας την βραδιά ενός φοιτητικού ξεφαντώματος , αυτό βάζει μπρος και γυρνάει η μπίλια και ξετυλίγεται ο μύθος. Έρευνα και ανάκριση -μια δίκη καφκική χωρίς καν γνωστό κατηγορητήριο για την ηρωίδα.
Ο λόγος της αφήγησης είναι δημοσιογραφικός και συχνά αυτοαναφορικός, δείχνοντας τις ραφές της αφήγησης και των αναπλασμένων μυθοπλαστικά γεγονότων της, καθώς χαρτογραφεί την κοινωνική εμπειρία- ιδιαίτερα στα ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑΡΙΑ- που παρεμβάλλονται ως αναστοχαστικά στάσιμα, που μπορούν να αποσπαστούν από τα συμφραζόμενά τους ως γνωμικά, αποδομώντας την όποια δραματικότητα της αφήγησης .
  O xρόνος της αφήγησης είναι τα δυο χρόνια 2009-20011, με φλασμπάκ συνειρμικά πίσω στο γενέθλιο τόπο στα χρόνια της χούντας και της μεταπολίτευσης όσο υπήρχε ακόμα ζωντανό το κουκούλι της οικογένειας, παρόλη τη φτώχια και τα δεινά. Μια φέτα ζωής εγγεγραμμένη μέσα στην κακοδαιμονία της χρηματοπιστωτικής κρίσης, αποτυπώνοντας το ιδιόλεκτο της παρέας των γιατρών και των φίλων τους, τα αστεία, το στιλ, τον τρόπο σκέψης.
Οι καλύτερες στιγμές του βιβλίου, όταν η Δέσποινα-μπήκε στην ΚΝΕ στην Τρίτη Γυμνασίου- διαβάζει το τοπίο της παιδικής της ηλικίας με συγκίνηση και χιούμορ, κατασκευάζοντας ένα δικό της χάρτη περιήγησης, ενώ τα τελευταία χρόνια τη βρίσκουμε αυτάρεσκη, σκεπτικίστρια, σίγουρη για τον εαυτό της, πειθαρχημένη στον κυρίαρχο αριστερό λόγο, έχοντας πάψει ίσως να αναζητά ταυτότητα ή να πλέει στην περιπέτεια των ιδεών.
Γραπτή απολογία στο «σύντροφο ανακριτή», στα παιδιά της  ή στον αγαπημένο πατέρα που μιλούσε με αποστροφές από τον Λένιν και έλεγε αστείες ιστορίες για να καμουφλάρει κάποτε την καταπίεση και την ανελευθερία της ζωής των ντόπιων. Της δίδαξε τον επίγειο αλτρουισμό της αριστεράς και της παρέδωσε τις μνήμες του, να τραβήξει το δρόμο της- να μεταφέρει κι αυτή το ΚΙΒΩΤΙΟ, κομιστής της κενότητας της δογματικής αριστεράς στην αρχή, με τις στρεβλώσεις τις διαψεύσεις και τα αδιέξοδά της έως την διαγραφή, την αποχώρηση, την αποστασιοποίηση και τον αριστερό ακτιβισμό σήμερα.
Το βιβλίο λοιπόν είναι μάλλον ένα μυθιστορηματικό χρονικό ή μια μαρτυρία της πρώτης γενιάς της μεταπολιτευτικής αριστεράς και της περιπέτειας της ένταξής της. Ένα ίσως μυθιστόρημα διάπλασης- « Μπίλντουνγκσρομαν »- για ένα κορίτσι που προσπάθησε να χωρέσει τον εαυτό της ολόκληρο μέσα στα απολιθωμένα κοινωνικά και πολιτικά στερεότυπα της εποχής. Ο συγγραφέας ως κοινωνικό ον ζει και κινείται μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικο-ιστορικό πλαίσιο το οποίο ακόμα κι αν δεν το θέλει αναπαράγεται στο έργο του. Πολιτικό μυθιστόρημα θα μπορούσε επίσης να χαρακτηριστεί, με την ευρεία έννοια της λέξης, όπως πολιτικά είναι όλα τα μυθιστορήματα αλλά και με τη στενή έννοια επίσης.
  Πιστεύω πάντως ότι η συνεισφορά του βιβλίου, πέρα από τις βαθιές και πρωτότυπες παρατηρήσεις μιας στρατευμένης γυναίκας, τη γλώσσα ,το στυλ και τον τρόπο σκέψης στην πορεία της μέσα στα χρόνια του 1980-90 και στα πολιτικά τους πάθη, που δεν πολυέγιναν ως τώρα αντικείμενο μυθιστορηματικών αφηγήσεων, είναι η εμπλοκή στη μυθοπλασία της σλαβομακεδόνικης γλώσσας και του «αόρατου» συχνά μακεδονικού ζητήματος και οι πετυχημένες νηφάλιες και συγκινητικές σχετικές αναγωγές καθώς με το αναπάντεχο εύρημά της, δυο δημόσιοι υπάλληλοι, ανακριτής και ανακρινόμενη, παγιδευμένοι στα παιδικά βιώματα της ανελευθερίας, καταφέρνουν να εκφράσουν τα παλιά αδιέξοδα και να ψηλαφήσουν το δρόμο προς την αυτοπραγμάτωση.

Αρχοντούλα Διαβάτη

Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.