Λέξημα / Λοιπές κατηγορίες / Γ. Χειμωνάς, Ο Ιανός της ελληνικής λογοτεχνίαςΑνώνυμος επισκέπτης
Λοιπές κατηγορίες Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #1535 | Αποστολή από hdermi |
   Κυρ 31 Μαϊ 2009 
Λαμπρίνα Μαραγκού
Γ. Χειμωνάς, Ο Ιανός της ελληνικής λογοτεχνίας
Εξώφυλλο
Μια προσέγγιση γεμάτη ευαισθησία και διεισδυτικότητα στο έργο του μεγάλου πεζογράφου
Λαμπρίνα Μαραγκού, «Γ. Χειμωνάς, Ο Ιανός της ελληνικής λογοτεχνίας», εκδόσεις Μπαρτζουλιάνος, 2009.

«Tα σύνορα της ψυχής δεν μπορείς να τα βρεις, όποιον δρόμο κι αν ακολουθήσεις, τόσο βαθύς είναι ο λόγος της» (Ηράκλειτος, απ. 45). Αυτή η αντίληψη για την ψυχή, πανάρχαια στη διατύπωσή της, διαχρονική στην ουσία της, τραγική και συνάμα απελευθερωτική στην αντίφασή της, γίνεται μοίρα που χαράζει, και στιγματίζει, τους δρόμους της ποίησης και της δημιουργίας του Γιώργου Χειμωνά, «μοίρα»(1) παντοδύναμη «του ελεύθερου, του αγνού» (2) και ταυτόχρονα «αποκλεισμένου»(3) στην αέναη αναζήτηση της γνώσης ανθρώπου. Το να γνωρίζει η ανθρώπινη συνείδηση την περατότητα των ορίων της, στο απέραντο «τίποτε που την περιβάλλει»(4), να λυγίζει από δέος, μα και να προχωρά ασυγκράτητη, μεθυστικά ασυγκράτητη, στην ολοκλήρωση της, τούτη η πράξη γίνεται στον Ηράκλειτο «λόγος ψυχής εαυτόν αύξων»(5), και στον Χειμωνά, ενθουσιαστικό μαθητή του Ίωνα φιλοσόφου, υπέρτατη αλήθεια και αποκάλυψη, «συνειδητοποίηση της ανθρώπινης ουσίας και της αδυναμίας της» (σελ. 47), συνειδητοποίηση του «υπαρξιακού δράματος» (σελ. 47). Και αν η αρσενική, η ρωμαλέα ποιητική ορμή του Γ. Χειμωνά, εξεγερμένη στην «ανθρώπινη αναγκαιότητά της» (σελ. 44), καταρρακωμένη στην εσωτερική της πάλη, υπηρετεί «εμπόλεμα» (σελ. 44), «μέσα από σπαραγμένες φράσεις» (σελ. 44),  «τους νομοτελειακούς σκοπούς του σύμπαντος» (σελ. 44),  αν «αυτομαστιγώνεται» (σελ. 44) «αναζητώντας λέξεις  που περιγράφουν το πάθος» (σελ. 44) και την «συντριβή του αγωνιζόμενου ανθρώπου στον κόλαφο ενός βίαιου κόσμου» (σελ. 47), έρχεται η δημιουργική γραφή της Λαμπρίνας Μαραγκού, θηλυκή στην ουσία της, στοργική στη ματιά της, κριτική και επιστημονική στο βάθος της, για να αναδείξει την κραυγαλέα διαμαρτυρία του σύγχρονου αυτού «Ιανού» της λογοτεχνίας μας, να συμπαρασταθεί, και μέσα από την γλυκύτητα της φύσης της, να φωτίσει την ανενδοίαστη πορεία του.  H επιστημονική πολυμέρεια, ο πολύμοχθος στοχασμός και η λυρική διαύγεια, πολύτιμα όπλα στην πνευματική παρακαταθήκη της φιλολόγου Λαμπρίνας Μαραγκού, της επιτρέπουν να διεισδύσει με οξυδέρκεια, και ευστοχία, στην ιδιόμορφη ευαισθησία του εξεγερμένου τούτου δημιουργού, της εκκεντρικής αυτής μορφής, «αυθύπαρκτης μέσα στην ιστορία της λογοτεχνίας» (σελ. 20), που οριοθετεί με αυτοσαρκασμό την έννοια του συγγραφέα, χαρακτηρίζοντάς την ως μία «τερατώδη ανάπτυξη του τίποτε», του τίποτε στην κοσμολογική του συνάφεια και  αντιπαράθεση με την ανάγκη, σε μία ακόμη εναγώνια προσπάθειά του ιδίου να ορίσει τον λόγο στην αντίφασή του, στην «αέναη κίνηση ακίνητων νοημάτων» (σελ. 16), στην μεταβολή του. Καίριες επισημάνσεις της συγγραφέως «για τις στοιχειώδες ύλες της ομιλίας του Γ. Χειμωνά» (σελ. 16), αποκαλύπτουν τη δυναμική του λόγου του, επιτρέποντας στον αναγνώστη να προσεγγίσει βαθύτερα τον διαφορετικό τούτον πνευματικό «ταξιδευτή» (σελ. 22) που, «εφοδιασμένος με ένα μοναδικό αισθητήριο τέχνης» (σελ. 22), πορεύεται «μόνος» στην δημιουργία του, «ολομόναχος, δίχως παραπομπές, και σαφώς δίχως εκ των έξω επιδράσεις» (σελ. 19-20).  Τούτο το αντισυμβατικό πνεύμα του Γ. Χειμωνά αποκωδικοποιεί στο έργο της η Λαμπρίνα Μαραγκού, με μία ομολογουμένως εκπληκτική άνεση γραφής, θέτοντας ως αφετηρία της μελέτης της τον δοκιμιακό του λόγο του συγγραφέα, «κλειδί» για την ίδια (σελ. 15), καθώς επιτρέπει στις μορφές του έργου του να γίνουν «διάφανες και πιο πρόσφορες στην διεκδίκηση μιας εσώτερης ερμηνείας» (σελ. 44) από τον «υποψιασμένο θεατή-αναγνώστη» (σελ. 44). Σημαντικές αλήθειες-απόρροια του φιλοσοφικού στοχασμού του Γ. Χειμωνά-για την τέχνη, την συνείδηση, τον πόνο, την υπέρβαση, την ανθρώπινη πάλη, τις ανθρώπινες σχέσεις, αλήθειες «που στελεχώνουν την υπαρξιακή αγωνία του συγγραφέα» (σελ. 61), σφυρηλατημένες «σε δομές ανοίκειες, διαμετρικά αντίθετες με τις αντικειμενικές νόρμες που πάνω τους φτιάχνεται το μυθιστόρημα» (σελ. 24), δημιουργικά μεταπλασμένες σε «αλληγορικές οπτασίες» (σελ. 24), αποκαθίστανται μέσα από την πένα της Λαμπρίνας Μαραγκού, και αναδεικνύονται. Ενδεικτικά σημειώνουμε: «Η λογοτεχνία, η τέχνη είναι τα συνώνυμα της αλήθειας. Μόνο με την αλήθεια μπορεί κανείς να φτάσει στο κέντρο του κόσμου (σελ. 22). «Το παιχνίδι του κόσμου αρχίζει από τον πόνο, ύστερα προχωρεί στην σοφία, στην καλοσύνη και κλείνει ο κύκλος εκεί που αρχίζει, στον πόνο. Η γνώση του κόσμου είναι το αίσθημα εκείνο της ευδαιμονίας που χαρίζει στον άνθρωπο το μεγαλείο της γνώσης της ίδιας του της φύσης, καθώς ξεκινά από τον κόσμο και συμπορεύεται με την ομορφιά της μοναδικότητας» (σελ. 27). Είναι τούτο το καταλυτικό αίσθημα ευδαιμονίας στο οποίο αναβαπτίζει τη θεωρητική της ματιά η συγγραφέας του Ιανού, καθώς -με ευφυΐα στην παρατήρηση και πνευματικότητα στην κοσμοθεωρία- αφουγκράζεται τον εσωτερικό μονόλογο του Χειμωνά, θεμέλιο λίθο στην ποίηση και στην πεζογραφία του (σελ. 33), και γεύεται, με ευφορία και ταπεινότητα, το «φιλοσοφικό συναίσθημα» (σελ. 25) που το έργο τού μοναδικού αυτού δημιουργού αποπνέει. Με σεβασμό στην ιδιοφυΐα του, στο τέλος, τον αποκαλύπτει:  «Η λογοτεχνία, η τέχνη είναι τα συνώνυμα της αλήθειας. Και είναι πραγματικά ενδιαφέρον, η ετυμολογία που δίνει στη λέξη αλήθεια. Κάτι που ποτέ δεν θα περάσει στη λήθη, στην αφάνεια. Μόνο με την αλήθεια μπορεί να φτάσει κανείς στο κέντρο του κόσμου. Ο άνθρωπος μένει αθάνατος μόνο μέσω των μεγάλων έργων της Τέχνης. Ουσιαστικά λοιπόν, η τέχνη είναι ο κυματοθραύστης όπου πάνω του συντρίβονται τα κύματα της λήθης και έτσι αποκαλύπτεται η ουσία του ανθρώπου» (σελ. 22), γιατί «ο άνθρωπος αντιμετωπίζει γυμνός τα όρια του και τα υπερβαίνει» (σελ. 29).

Σημειώσεις

1. Βλ. Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, «Ο Καζαντζάκης αντί-ήρωας», Διαβάζω 190 (1988), σελ. 60.
2. Βλ. Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, o.π.
3. ο.π.
4. ο.π.
5. Ηράκλειτος, απόσπ. 115.

Αγγελική Κομποχόλη, φιλόλογος




Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.