Λέξημα / Πεζογραφία / Το κουρδιστό πουλίΑνώνυμος επισκέπτης
Πεζογραφία Νεότερο Παλαιότερο
'Αρθρο #143 | Αποστολή από marka13 |
   Πεμ 9 Φεβ 2006 
Χαρούκι Μουρακάμι
Το κουρδιστό πουλί
Χωρίς εξώφυλλο
Μία νουβέλα με Ιαπωνική υπογραφή, που συνδυάζει φανταστικό & ρεαλιστικό, με δόσεις από φιλοσοφία & Ιστορία, δοσμένη με κυνισμό, παιδικότητα & χιούμορ
Τίτλος: Το κουρδιστό πουλί
Συγγραφέας: Χαρούκι Μουρακάμι  
Μετάφραση: Λεωνίδας Καρατζάς
Εκδόσεις: Ωκεανίδα  Σελίδες: 863

Ο Ιάπων Χαρούκι Μουρακάμι θεωρείται από πολλούς, άξιος διάδοχος του Μισίμα και του Καουαμπάτα και πολύ καλύτερος από τους αντιστοίχους του, Σάλινγκερ, Τσάντλερ, ή Φιτζέραλντ, (παρόλο που δύσκολα κάποιος μπορεί να τον εντάξει σε κάποια κατηγορία). Ως τώρα στα ελληνικά έχουν μεταφραστεί το «Σκληρή χώρα των θαυμάτων και το τέλος του κόσμου» και «Το κυνήγι του αιγοπροβάτου από τις εκδόσεις Καστανιώτη. «Το κουρδιστό πουλί» όμως, είναι το έργο που και ο ίδιος θεωρεί ορόσημο για τη συγγραφική του καριέρα.

Παρόλο που είναι μια νουβέλα οκτακοσίων εξήντα τριών σελίδων, έχει το σασπένς και τις απαραίτητες δόσεις φαντασίας, φιλοσοφίας, Ιστορίας και χιούμορ, ώστε να αιχμαλωτίζει τον αναγνώστη του και να του δημιουργεί την επιθυμία να μάθει την εξέλιξη της ιστορίας, εφαρμόζοντας με επιτυχία τους κανόνες του page turning. Όσο για τις πινελιές βίας και σεξ που κάποιες στιγμές χρησιμοποιεί ο Μουρακάμι, λειτουργούν ως κλειδιά για να ανοίξει το υποσυνείδητο του αναγνώστη και να κάνουν την ιστορία του να προχωρήσει ακόμα πιο βαθιά, κρατώντας τον σε συναισθηματική εγρήγορση. (Νομίζω πως κανείς από όσους διαβάσουν το βιβλίο δε θα μπορέσει ποτέ να ξεχάσει την ωμότητα της περιγραφής των βασανιστηρίων που είδε ο υπολοχαγός Μαμίγια στον πόλεμο της Μαντζουρίας.)


Λίγα λόγια για την πλοκή: Ο ήρωας ο Τόρου Οκάντα, είναι ένας τριαντάρης Ιάπων, που ζει στο Τόκυο, αλλά θα μπορούσε να ζει και σε οποιαδήποτε μεγαλούπολη του δυτικού κόσμου. Έχει πρόσφατα παραιτηθεί από τη δουλειά του δικαστικού επιμελητή και ασχολείται με τα οικιακά, ώσπου να βρει τι πραγματικά θέλει να κάνει. Η σύζυγός του Κουμίκο, που εργάζεται ως συντάκτρια σε περιοδικό, δεν έχει αντίρρηση γι' αυτές τις επιλογές του και τον ενθαρρύνει. Διάφορα σημάδια όμως δείχνουν, πως σύντομα πρόκειται να γίνουν σημαντικές αλλαγές στη ζωή του. Πράγματι, όταν ο γάτος τους (που έχει το όνομα του αδελφού της γυναίκας του) εξαφανίζεται, όλα αρχίζουν να παίρνουν μια παράξενη τροπή. Μετά από την εξαφάνιση και της γυναίκας του, παράξενα πρόσωπα, περίεργα τηλεφωνήματα, χαρακτήρες που ενώ δε γνωρίζονται έχουν συναφείς εμπειρίες, μυστικισμός, μετεωρισμός, τηλεπάθεια, new age φιλοσοφίες, εισβάλλουν στην κανονική ως τότε ζωή του και τον κάνουν να αμφιβάλλει για το τι είναι πραγματικό και τι παραίσθηση. Στην προσπάθειά του όμως, να ξαναβρεί τη γυναίκα του και να την κάνει να επιστρέψει, αποδέχεται τον ονειρικό αυτό κόσμο και η μαεστρία της πένας του Μουρακάμι, τον κάνει να περνάει με χαρακτηριστική ευκολία από τη μια διάσταση στην άλλη. Συναντάει ανθρώπους που του διηγούνται τις ιστορίες τους, τις αποκωδικοποιεί, τις συνδυάζει με τις εμπειρίες του από τον ονειρικό κόσμο και τις προφητείες του κυρίου Χόντα και προχωρώντας βήμα βήμα προς την επίλυση του μυστηρίου, βιώνει καταστάσεις απόλυτης απομόνωσης, κίνδυνου και βαθιάς εσωτερικότητας. Ως το τέλος, ποτέ δε μας ξεκαθαρίζεται πλήρως το τι είναι πραγματικό και τι φανταστικό και πως ακριβώς αλληλεπιδρούν μεταξύ τους στον χωρόχρονο, ενώ είναι σαφής και συνεχής η επιρροή και η εξάρτηση του ενός από το άλλο.


Σ' αυτό το σημείο, προς αποφυγήν παρεξηγήσεων, κρίνω σκόπιμο να αναφέρω, πως παρότι δεν τρέφω καμία εκτίμηση για τον κόσμο του μεταφυσικού, του υπερφυσικού και των new age φιλοσοφιών, οι πάμπολλες αναφορές του βιβλίου, δε με ενόχλησαν καθόλου. Συμμερίζομαι λοιπόν την άποψη του Μουρακάμι, ο οποίος παρότι δηλώνει ρεαλιστής, πιστεύει, πως ως συγγραφέας πρέπει να δραπετεύει από τα ρεαλιστικά όρια και να πηγαίνει στην άλλη πλευρά, ώστε να μπορεί να βλέπει αυτόν τον κόσμο, πιο καθαρά.


Από τα δευτερεύοντα, αλλά όμως σημαντικά στοιχεία του βιβλίου είναι και οι μουσικές πληροφορίες που χρησιμοποιούνται, καθώς ο Μουρακάμι είναι λάτρης της καλής μουσικής και τη χρησιμοποιεί κατά κόρον στα βιβλία του. Άντι Γουίλιαμς, Σέρχιο Μέντες, Μπερτ Κέμπφερτ, 101 στρίνγκς, Πέρσι Φέιθ, είναι το easy listening του ιδιοκτήτη καθαριστηρίου, ενώ όσοι αρέσκονται στους Άλμπερτ Έιλερ, Ντον Τσέρι, Σέσιλ Τέιλορ, θα ήταν δυστυχείς ως ιδιοκτήτες καθαριστηρίου, όπως μας λέει. Ο ήρωας μας αλλά και ένας σερβιτόρος, σφυρίζει συχνά το σκοπό της Κλέφτρας Κίσσας του Ροσίνι, ενώ η παράξενη Κρέτα Κάνο, θα μπορούσε να τραγουδά το Johnny Angel, αφού η εμφάνισή της είχε μείνει στη μόδα της δεκαετίας του '60. Αυτές είναι κάποιες από τις μουσικές πληροφορίες που μας δίνει ο Μουρακάμι, ενώ σημαντικό ρόλο παίζουν στο βιβλίο του και τα ζώα. Ο γάτος που εξαφανίζεται, το πουλί που κουρδίζει τον κόσμο, το πέτρινο πουλί σ' έναν κήπο, τα ζώα ενός ζωολογικού, κήπου, παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο με τη μουσική, αφού μια από τις τεχνικές του Μουρακάμι, είναι να χρησιμοποιεί κάποιο ζώο (που εύκολα μπορεί να φανταστεί ο αναγνώστης), και να του προσδίδει κάποιες ιδιότητες αφηρημένης έννοιας, προκειμένου να εκφράσει πιο ζωντανά και να γίνει καλύτερα κατανοητή η αφηρημένη αυτή έννοια.


Μερικές παρατηρήσεις: Ενώ τα περισσότερα από τα ερωτήματα που προκύπτουν, σιγά σιγά βρίσκουν τις απαντήσεις τους κατά την εξέλιξη των πολλών παραλλήλων και περιέργως εμπλεκομένων ιστοριών, για κάποια από αυτά δεν έχουμε, όχι μόνο απάντηση, αλλά ούτε καν λόγο ύπαρξης στο βιβλίο (ποια είναι η άγνωστη που τηλεφωνά στην αρχή ζητώντας δέκα λεπτά χρόνο και γιατί τηλεφώνησε;). Επίσης κάποιες από τις ιστορίες είναι μάλλον χαλαρά συνδεδεμένες με το θέμα που απασχολεί τον ήρωα (πχ. ο ζωολογικός κήπος) και κάποιες άλλες κόβονται απότομα (Μάλτα και Κρέτα Κάνο). Δεν μπορώ όμως να πω με σιγουριά, αν υπεύθυνος γι' αυτό είναι ο συγγραφέας, ή η μετάφραση.

Ο Μουρακάμι αρέσκεται στην ελεύθερη πτώση, γράφει χωρίς προσχέδιο, βάζει πολλές λεπτομέρειες που κάποιες φορές δεν προσφέρουν στην πλοκή (ποιον ενδιαφέρει πως βράζει τα μακαρόνια ο Τόρου;) και μ' αυτή την τεχνική, ή την έλλειψή της, να γράφει για όλα όσα συμβαίνουν, ανεξάρτητα με το αν θα παίξουν ρόλο ή όχι, πετυχαίνει να μας βυθίζει στον κόσμο του ήρωά του. Έτσι λοιπόν μπορεί τα αναπάντητα ερωτήματα, οι χαλαρά συνδεδεμένες και οι απότομα κομμένες ιστορίες, να οφείλονται στον «μη επεξεργασμένο και προσχεδιασμένο» τρόπο γραφής του.

Όμως μπορεί να οφείλονται και στη μετάφραση. Ο Yokochi Samuel έγραψε σε μια κριτική παρουσίαση του στη World Literature Today, πως στην αγγλική έκδοση έχουν γίνει πολλές περικοπές σε σχέση με το πρωτότυπο γιαπωνέζικο κείμενο. Εφόσον λοιπόν η μετάφραση στα ελληνικά, έγινε από το αγγλικό κείμενο, είναι πιθανό, αν ο Yokochi Samuel έχει δίκιο, να έχουμε αυτά τα κενά στη διήγηση, λόγω των περικοπών.


Σε γενικές γραμμές το «Κουρδιστό πουλί» είναι ένα βιβλίο, που κινείται ανάμεσα στη νουβέλα και τον κόσμο του φανταστικού, με παράλληλα εμπλεκόμενες ιστορίες ανθρώπων και κόσμων. Ένα άχρονο ταξίδι, στις μνήμες και τις εμπειρίες που καθένας κουβαλάει, με κάποιες ιστορίες -διαμάντια- που θα χαραχτούν ανεξίτηλα στη μνήμη. Η ανάγνωσή των οκτακοσίων εξήντα τριών σελίδων του βιβλίου είναι απολαυστική και το στερητικό σύνδρομο, που νιώθει κάποιος όταν τελειώσει, χτυπάει το εσωτερικό καμπανάκι, που κάνει ένα έργο σημαντικό.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο που το βιβλίο έχει λάβει εξαιρετικές κριτικές παγκοσμίως...

Για το Λέξημα
Μαργαρίτα Καρλαύτη



Δημοσίευση 9/2/06




Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.