Λέξημα / Συνεντεύξεις / Θεοδόσης ΠελεγρίνηςΑνώνυμος επισκέπτης
Συνεντεύξεις Παλαιότερο
'Αρθρο #1411 | Αποστολή από ?????? |
   Πεμ 15 Μαϊ 2008 
Θεοδόσης Πελεγρίνης
Συνέντευξη του Θεοδόση Πελεγρίνη στον Γιώργο Πολ. Παπαδάκη

• Από ποια ηλικία νιώσατε τα πρώτα σκιρτήματα αγάπης για την φιλοσοφία;

Στη τελευταία τάξη του λυκείου, είχαμε ένα καθηγητή, τέλος της δεκαετίας του '60, ονόματι Καίσαρης, ο οποίος συνήθιζε να μας μιλάει λίγο έξω από τα βιβλία. Από εκείνον πρωτο-άκουσα το όνομα του Θεοδωρακόπουλου. Θυμάμαι μια μέρα μετά το σχολείο, παρακολούθησα μια ομιλία του στην Παπαρηγοπούλου, κάπου στη Σόλωνος, μένοντας πραγματικά εντυπωσιασμένος από όσα άκουσα. Αυτό αποτέλεσε και το πρώτο έναυσμα για να ασχοληθώ με τη φιλοσοφία. Βέβαια, συνηγορούσε και το γεγονός ότι έψαχνα να ασχοληθώ με κάτι που να με ικανοποιεί, να με γεμίζει. Δηλαδή, κάπως συγκεχυμένα πήγα στη φιλοσοφική σχολή. Ήταν ένας συνδυασμός ενστίκτου που με καθοδήγησε και του παραπάνω τυχαίου γεγονότος που ανέφερα.

• Είστε τριάντα χρόνια στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Τι αποκομίσατε από αυτό; Ήταν μια καριέρα που ονειρευόσαστε πάντα; Υπήρξαν αντιξοότητες ;

Κοιτάξτε δεν είχα σκοπό να ακολουθήσω ακαδημαϊκή καριέρα. Δεν το είχα καν στο μυαλό μου. Δεν είχα κι ανθρώπους γνωστούς …

• Το κύκλωμα που λέμε….

Ας το πούμε κι έτσι…Όταν ξεκίνησα να πάω στην Αγγλία για μεταπτυχιακές σπουδές, ένας από τους λόγους ήταν και η προοπτική διορισμού μου ως καθηγητής σε απομακρυσμένη επαρχία. Ήθελα να διδάξω σε κάποιο σχολείο εδώ στην Αθηνά και χρειαζόμουν γι αυτό το λόγο το μεταπτυχιακό. Στην Αγγλία έκανα το master στο πανεπιστήμιο του Έξετερ. Γοητεύτηκα από όλη τη διαδικασία της σπουδής και συνέχισα για διδακτορικό. Γύρισα πίσω με την προοπτική να εργαστώ στην εκπαίδευση. Δεν σας κρύβω ότι επειδή είχα μαθητεύσει στην Ιώνειο Σχολή, απευθύνθηκα εκεί και πράγματι μου πρόσφεραν θέση καθηγητή. Παρόλα αυτά ένιωθα ότι κάτι αναζητούσα ακόμα, ώσπου συνάντησα για δεύτερη φορά τον Κ. Θεοδωρακόπουλο. Ζήτησε να δει την διατριβή μου και μου πρότεινε να σκεφτώ την περίπτωση διεκδίκησης της υφηγεσίας. Έτσι μπήκα μέσα στο Πανεπιστήμιο. Πρέπει βέβαια να σας πω ότι ο Θεοδωρακόπουλος είχε φύγει από το Πανεπιστήμιο, δεν ήταν εκεί πια. Κι έτσι με πολύ κόπο, αλλά παμψηφεί, μπήκα στη στη φιλοσοφική σχολή το 1977 κι εκεί αρχίζει η σταδιοδρομία μου.
Κάνοντας “ταμείο”, είμαι ευχαριστημένος μάλλον και κυρίως με το γεγονός  ότι λόγω του ευέλικτου ωραρίου σου δίνεται η δυνατότητα να ασχοληθείς μ' αυτό που σ' ενδιαφέρει. Εμένα πάντως το Πανεπιστήμιο ήτανε το ενδιαίτημά μου, με βοήθησε και του είμαι ευγνώμων, με όλες τις αρνητικές πλευρές που μπορεί να έχει ένα τόσο μακρύ διάστημα.

• Έχετε διαβάσει πολύ στη ζωή σας και έχετε εντρυφήσει στα μεγάλα φιλοσοφικά έργα. Τι σας γοητεύει περισσότερο; Η μελέτη μεγάλων φιλοσοφικών έργων και θεωριών, για παράδειγμα του Πλάτωνα του Αριστοτέλη του Κάντ, ή προτιμάτε μυθιστορήματα μεγάλων συγγραφέων που ενυπάρχει ο φιλοσοφικός στοχασμός;

Κοιτάξτε, κατά κανόνα διαβάζω φιλοσοφικά βιβλία και κείμενα και βέβαια από όλους αυτούς τους φιλοσόφους που αναφέρατε, ο Καντ αποτελεί για μένα ένα πρότυπο φιλοσόφου, όχι μόνο ως διανοητού, αλλά και ως μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας. Δεν διαβάζω πάρα πολύ λογοτεχνία, σε σχέση με τα καθαυτού φιλοσοφικά έργα, που είναι τα ενδιαφέροντά μου και με αυτά ασχολούμαι.

• Ποια η  χρησιμότητα της φιλοσοφίας σήμερα; Είναι ένα όπλο υπερβατικό που χαρακτηρίζει ανθρώπους που θέλουν να αιωρούνται διανοητικά σε σχέση με τους άλλους - με τη θετική έννοια το αναφέρω - ή είναι κάτι βαθύτερο; Μήπως δηλαδή έχουμε να κάνουμε πλέον με μια κριτική φιλοσοφία που αδιαφορεί για τα θεωρητικά συστήματα;

Νομίζω ναι, συμφωνώντας με το δεύτερο σκέλος της ερώτησής σας, ότι η φιλοσοφία σήμερα δεν έχει σαν στόχο να οικοδομήσει συστήματα γενικά, με τα οποία θα μπορούσε κανείς να ερμηνεύσει τα πάντα, εκβιάζοντας κάποιες φορές τα φαινόμενα. Αυτή ήταν η αντίληψη της φιλοσοφίας πριν από τον 20ο αιώνα. Σήμερα η φιλοσοφία έχει σαν στόχο την κριτική, δηλαδή οτιδήποτε λέμε, οτιδήποτε σκεφτόμαστε, να τα περνάμε από έλεγχο για το αν ισχύουν ή όχι. Αυτό μας βοηθάει να μην οδηγούμαστε σε ακραίες αντιλήψεις και σε ιδεολογίες οι οποίες εκβιάζουν τον άνθρωπο, αλλά αντίθετα τον προωθούν, δηλαδή η ελευθερία του ανθρώπου βρίσκεται στην κριτική κι όχι στη διαμόρφωση ιδεολογιών.

• Έχουν ειπωθεί τα πάντα; Δηλαδή για παράδειγμα ο Χιούμ είπε κάτι παραπάνω από ότι είπε ο Καρτέσιος …

Κύριε Παπαδάκη μην κουράζεστε, τα πράγματα είναι πάντοτε στην αρχή… Έχω γράψει ένα βιβλίο τελευταία, που τιτλοφορείτε «Η αιώνια επιστροφή της φιλοσοφίας». Αυτό που λέω εκεί είναι ότι, όταν λέμε φιλοσοφώ, σημαίνει παίρνω έναν δρόμο από την αρχή και τον περπατάω για να δω, τι δεν έκανα σωστά όταν τον περπάτησα προηγουμένως, τι δεν πρόσεξα και διαρκώς έτσι πορεύομαι…Η φιλοσοφία είναι όπως ο Σίσυφος που γυρίζει πάντοτε στην αρχή για να ξαναπερπατήσει. Αυτό θα μπορούσε να ήταν καταδίκη, αν η επιστροφή και η διαδρομή που έκανε κάποιος ξανά ήτανε η ίδια με την προηγούμενη. Αν όμως η διαδρομή αυτή είναι πάντοτε κάτι διαφορετικό αυτό δίνει και ζωή. Η επανάληψη είναι αυτή που μας στηρίζει. Και το εννοώ αυτό ακόμα και από βιολογικής άποψης. Εμείς ζούμε αυτή τη στιγμή, γιατί η καρδιά μας επαναλαμβάνει την ίδια διαδικασία, χτυπώντας σε έναν ρυθμό.

• Είστε από τους εκπαιδευτικούς - φιλοσόφους που έχουν δώσει μεγάλη σημασία στην εύληπτη μετάδοση της φιλοσοφίας μέσω των βιβλίων σας. Συνήθως το ευρύ κοινό έχει συνηθίσει τη φιλοσοφία σαν κάτι απροσπέλαστο. Αυτή η προσέγγισή σας είναι μια συνειδητή προσπάθεια μετάδοσης των φιλοσοφικών ιδεών ή απλά έτσι είναι η γραφή σας;

Όχι, είναι μια επίπονη  δουλειά. Η δυσκολία στη συγγραφή ενός βιβλίου, για μένα, δεν είναι στην πρώτη γραφή αλλά στην τριακοστή, για να πω ένα νούμερο. Είναι μια συνειδητή προσπάθεια και, ξέρετε Κύριε Παπαδάκη, αυτό το κάνω όχι μόνο για τον αναγνώστη, το κάνω πρωτίστως, για τον εαυτό μου γιατί αρχικά μέσα μου προσπαθώ  να ξεκαθαρίσω ορισμένα πράγματα και κατόπιν να τα μεταφέρω στους άλλους. Θεωρώ ανήθικο, άηθες μάλλον είναι η πιο σωστή λέξη, αυτό που γίνεται συχνά, να προσπαθεί κάποιος να περιπλέξει τα πράγματα, να τα συσκοτίσει, με σκοπό να παρουσιαστεί ως ευσυνείδητος ή βαθύς γνώστης.

• Βρισκόμαστε στο έτος 2007. Πιστεύετε ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει πολύ από τον μεσαιωνικό τρόπο σκέψης 600 χρόνια πριν, ή ο σκοταδισμός πάντα θα αποτελεί μέρος της κοινωνίας που ζούμε;

Κοιτάξτε, όσο υπάρχουν άνθρωποι που διεκδικούνε πράγματα, θα υπάρχει πάντα η προσπάθεια και της απόκρυψης και της παραπλάνησης. Τα μέσα αλλάζουνε και, ξέρετε, καμιά φορά τα άγρια μέσα είναι πιο προτιμητέα, εφόσον μπορεί κανείς να πάρει τα μέτρα του. Το χειρότερο όλων είναι το ανώδυνο, όταν σε κοιμίζουν και φοβάμαι  ότι διερχόμαστε μια τέτοια εποχή τώρα

• Ισχυριζόμαστε ότι ζούμε σε μια πολιτισμένη κοινωνία που κυριαρχείται από πληροφόρηση και γνώση. Είναι όμως και μια κοινωνία, για να κάνω απλά ένα σταχυολόγημα, γεμάτη αντιφάσεις και παραλογισμό, μια κοινωνία, που πρόσφατα μας κληροδότησε δυο ατομικές βόμβες, μια κοινωνία όπου κάποιοι σκοτώνουν αμάχους ακούγοντας χέβυ μέταλ, μια κοινωνία όπου σε κάποιες χώρες χιλιάδες άνθρωποι πεθαίνουν από την πείνα, μια κοινωνία -  για να πάμε στα δικά μας - όπου οι μισθοί δεν καθορίζονται από την αξία και την μόρφωση, αλλά από την θέση που θα τύχει να καταλάβει κάποιος στο δημόσιο. Αυτός ο πολυεπίπεδος παραλογισμός πώς μπορεί να καταπολεμηθεί από ανθρώπους λογικούς, από διανοούμενους, που οι εκάστοτε κυβερνώντες τους ζητούν να συμμορφωθούν με την πραγματικότητα. Για ποια πραγματικότητα μιλάμε;

Κοιτάξτε, θεωρώ ότι σήμερα οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν ένα είδος καταπίεσης που προέρχεται από την τεχνολογία θα έλεγα. Αναφέρατε προηγουμένως κάποιες τάξεις ανθρώπων. Αν απεργήσουν σήμερα οι φιλόσοφοι ή οι καθηγητές, κανείς δεν θα το λάβει υπόψη του, καταλαβαίνετε; Απεργούν οι οδοκαθαριστές, για παράδειγμα, είναι ένα γεγονός που αισθανόμαστε περισσότερο. Να είστε όμως βέβαιος ότι αύριο ούτε αυτοί θα μετράνε, διότι κάποια στιγμή θα βρεθεί η τεχνολογία να σκουπίζεις χωρίς να χρειάζεσαι εργατικά χέρια, άρα τότε κι εκείνοι θα μπουν στην άκρη. Λοιπόν η μηχανή είναι ο κίνδυνός μας.

• Είναι γνωστό ότι ο όρος μεταφυσική εισάγετε τον 1ο αιώνα από τον Ανδρόνικο τον Ρόδιο. Έκτοτε έχει χυθεί πολύ μελάνι πάνω στην έννοια του υπερφυσικού ή του μεταφυσικού. Εκεί βασίστηκε η θρησκεία, αλλά και η φανταστική λογοτεχνία και έδωσε αριστουργήματα επιστημονικής φαντασίας και όχι μόνο. Υπάρχει κατά τη γνώμη σας υπερφυσικό ή απλά κάποια πράγματα που δεν γνωρίζουμε και τα εντάσσουμε εκεί, αλλά όλα φυσικά υπάγονται σε φυσικούς νόμους ίσως άγνωστους ακόμη;

Κοιτάξτε, το μεταφυσικό το αντιμετωπίζω θετικά. Πραγματικά υπάρχει μια σφαίρα που είναι έξω από τη συμβατική λογική. Αυτό το εναλλακτικό πάντα είναι και μεταφυσικό και ο άνθρωπος από τη φύση του είναι φτιαγμένος να αναζητεί πάντα το μεταφυσικό. Η διαφορά μας από τα ζώα δεν έγκειται στο ότι εμείς έχουμε κανόνες κι εκείνα όχι. Στους ίδιους κανόνες υπακούμε, με τη διαφορά ότι εμείς τους κανόνες αυτούς μπορούμε να τους αμφισβητούμε και να σκεπτόμαστε πώς αλλιώς θα μπορούσαν να είναι τα πράγματα. Η μέλισσα φτιάχνει την κερήθρα της, ας πούμε, πάντα εξάγωνη. Ο άνθρωπος σκέφτεται και το «αλλιώς» κι απ' τη στιγμή που σκέφτεται το διαφορετικό, το εναλλακτικό, πάντα υπάρχει η μεταφυσική πλευρά, γιατί θα λέγαμε ότι η μεταφυσική, είναι μια εναλλακτική διάσταση της φύσης.

• Στέκεστε με το ίδιο δέος απέναντι σε προσωπικότητες της επιστήμης όπως ο Αϊνστάιν, ο Μπορ ή ο Νεύτωνας και σε προσωπικότες της φιλοσοφίας όπως ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Καρτέσιος κι ο Κάντ;

Στους επιστήμονες που αναφέρατε υπάρχει μια διάσταση φιλοσοφική που τους κάνει να ξεχωρίζουν από τους άλλους. Δηλαδή οι φιλόσοφοι είναι αυτοί οι οποίοι ηγεμονεύουν τον κόσμο και πρέπει να το κάνουν αυτό. Ο Πλάτων ήταν μαθηματικός αλλά ως φιλόσοφο τον ξέρουμε, ο Ράσελ ήταν μαθηματικός αλλά ως φιλόσοφο τον ξέρουμε. Τώρα ο Αϊνστάιν, βεβαίως ήταν κοντά στην επιστήμη, αλλά δεν παύει μέσα του να είχε μια διάσταση φιλοσοφική.

• Η τέχνη πόσο σημαντική είναι για σας; Η ζωγραφική, η μουσική, η γλυπτική;

Είναι σημαντική, όπως είναι η μεταφυσική, όπως είναι η φιλοσοφία. Διότι η τέχνη, η μεταφυσική, η φιλοσοφία δεν ζητούν να μας περιγράψουν την πραγματικότητα όπως είναι -αυτό το κάνει η επιστήμη- αλλά να μας δείξουν πώς αλλιώς είναι τα πράγματα ή πώς θα έπρεπε να είναι εναλλακτικά. Σαν μορφές εναλλακτικότητας δικαιολογούν την ύπαρξή τους.

• «Η δημοκρατία είναι μια εφεύρεση που έγινε με σκοπό να συμβιβασθεί η ελευθερία με τη διακυβέρνηση» είπε ο Ράσελ. Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από έντονη έκπτωση αξιών όπου τα τηλεπαράθυρα κι η παρακμιακή διασημότητα κυριαρχεί περισσότερο από ποτέ. Μπορείς να γίνεις βουλευτής επειδή έχεις μιαν καλή εκπομπή στην τηλεόραση κι είσαι «επώνυμος» χωρίς να έχεις καν πολιτικό λόγο. Αν αυτό είναι δημοκρατία είναι το λιγότερο κακό όπως είχε πει ο Τσόρτσιλ. Μήπως όμως αυτό μας οδηγεί στην Πλατωνική Πολιτεία,  την πολιτεία δηλαδή όπου θα κυβερνούν οι σοφοί; Αλλά ποιοι είναι οι σοφοί; Ποιος τους επιλέγει;

Όχι εγώ θα διαφωνούσα κάθετα με αυτή την αντίληψη, ότι θα μπορούσε κάποιος να «φτιάξει» μια πολιτεία  και να την εφαρμόσει στους άλλους. Δηλαδή ένας άνθρωπος να συλλάβει στο μυαλό του μία κοινωνία που μπορεί να είναι άριστη αλλά μπορεί εγώ κι εσείς να διαφωνούμε με αυτή την κοινωνία. Στην περίπτωση αυτή τι θα κάνουμε;

• Δηλαδή είναι ουτοπικό ή δεν είναι «καλό»;

Μα το ουτοπικό είναι και το επικίνδυνο, διότι όταν κατασκευάζεις μια ουτοπία και ξέρεις  ότι την κάνεις έτσι για να συζητάμε σαν υπόθεση εργασίας, έχει καλώς, αλλά όταν αυτή την ουτοπία θέλεις να την εφαρμόσεις κιόλας, εκεί είναι μεγάλος ο κίνδυνος. Δεν θέλω να αναφέρω παραδείγματα ειδικά αλλά το μεγαλύτερο πρόβλημα που θα έχει ο άνθρωπος θα είναι να έχει κάποιον που θα του παρουσιάσει μια κοινωνία, η οποία αυτή είναι και τίποτα άλλο. Δεν είναι σωστό αυτό.

• Αν η προϋπόθεση που προαναφέραμε είναι ότι θα είναι «σοφός» αυτός ο κάποιος;

Μα αν για παράδειγμα ο Πλάτων είχε δημιουργήσει την πολιτεία του, σαν μια υπόθεση εργασίας, όλα τα πράγματα θα ήταν μια χαρά, αλλά από την στιγμή που αυτή την ουτοπία θέλει να την εφαρμόσει εκεί, υπάρχουν μεγάλοι κίνδυνοι. Άλλωστε και ο ίδιος το πλήρωσε, διότι όταν προσπάθησε να εφαρμόσει αυτή την ιδανική πολιτεία συνελήφθη ο ίδιος ως δούλος και κινδύνεψε να θανατωθεί από τον Διονύσιο τον Τύραννο. Άρα δεν είναι λύση να προσπαθείς να βρεις μοντέλα κοινωνίας…

• Άρα πρέπει μέσα από την δημοκρατική κοινωνία που έχεις να κάνεις τις βελτιώσεις…

Ακριβώς! Να προσπαθείς να βελτιώσεις την κοινωνία που έχεις.

• “Error communis facit ius” έλεγε το αρχαίο ρωμαϊκό δίκαιο. Η γνώμη των πολλών συνιστά δίκαιο. Αυτό συχνά στη δημοκρατία είναι άσχημο.  Αν ένα θέμα λοιπόν  είναι να “κατασκευάσεις” ένα σοφότερο λαό πώς μπορείς να το επιτύχεις αυτό;

Διαφωνώ εδώ ότι η γνώμη των πολλών θα πρέπει να καθορίζει και το σωστό…

• Γίνεται όμως πολλές φορές…

Ναι αλλά εδώ συζητάμε αν πρέπει να γίνεται και διαφωνώ με αυτό. Δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν σέβομαι τους συνανθρώπους μου. Τους σέβομαι σε άλλο επίπεδο ως ηθικά πλάσματα, αλλά το να βάζει κανείς ίσο το μυαλό ενός ειδήμονα με κάποιον που είναι άσχετος, αυτό είναι ότι χειρότερο. Αν οι πολλοί είναι αυτοί οι οποίοι δεν γνωρίζουν, οδηγούμαστε σε ένα πρόβλημα. Ο Σωκράτης το έχει επισημάνει αυτό, ότι ακριβώς η άγνοια είναι η πηγή των κακών.

• Ωραία. Συνεπώς ξαναγυρίζουμε πάλι στο προηγούμενο θέμα. Άρα τι κάνουμε για να διασφαλίσουμε ότι δεν θα αποφασίζει ή αν θέλετε δεν θα επηρεάζει, το χ πρόσωπο - επειδή «βγήκε» σε μια τηλεοπτική εκπομπή για παράδειγμα και έχει άποψη - για ένα σημαντικό θέμα; (γέλια)

Ε ναι, θέλω να πω ότι δεν είναι κάτι που θα γίνει δια μιας, αλλά είναι μια προσπάθεια που χρειάζεται εκπαίδευση, χρειάζεται κι αυτοί που είναι στην τηλεόραση να προσέχουν περισσότερο κλπ…

• Για παράδειγμα δείτε το θέμα με το βιβλίο της ιστορίας του δημοτικού. Έβγαινε στην τηλεόραση ένα μεγάλο ποσοστό που ήταν άσχετοι με το θέμα…ενώ θα έπρεπε να μιλούν οι ιστορικοί και οι εκάστοτε αρμόδιοι. Θα μου πείτε λένε μια άποψη, συμφωνώ. Μια άποψη που διαμορφώνει όμως μια μεγάλη πλειοψηφία της μάζας, που επηρεάζεται από τα μέσα αυτά, σωστά;

Εκεί ακριβώς εγώ θα έλεγα ότι παίζουν ρόλο τα συμβούλια που επηρεάζουν τη συμπεριφορά τέτοιων οργάνων που επηρεάζουν τη κοινή γνώμη να παρεμβαίνει .Όχι σε πράγματα άσχετα Εν ολίγοις κύριε Παπαδάκη κι η τηλεόραση θέλει μια εκπαίδευση.

• Για να μπορέσει στην εποχή μας να κατακτήσει κάποιος την επιτυχία, πιστεύετε ότι θα πρέπει να ενδώσει αναγκαστικά σε αυτό που επιεικώς ονοματίζουμε δημόσιες σχέσεις ή υπάρχει ακόμη η ρομαντική προσέγγιση της  αναγνώρισης της αξίας και μόνο;

Νομίζω ότι μπορεί να συμβαίνει αυτό. Κάποιος είναι πιθανό να αναρριχάται, με τα μέσα αλλά δεν νομίζω ότι μπορεί να επιβληθεί ένας άνθρωπος, αν δεν έχει μέσα του κάτι να δείξει. Εγώ θα σας πω για εμένα. Όταν πρωτο-μπήκα στο πανεπιστήμιο, επειδή ήμουν νέος, κυκλοφορούσε δεξιά και αριστερά ότι ήμουν μασόνος. Σας πληροφορώ ότι ούτε «μέσα» είχα ούτε «βύσματα». Προσπάθησα μόνος μου, ότι κατάφερα να επιτύχω με πολύ αγώνα και αίμα. Θέλω να πω ότι όταν κάποιος αποφασίσει να δουλέψει και να είναι εντάξει με τον εαυτό του, τότε θα προχωρήσει χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι θα αναγνωριστεί και άμεσα αυτό από την κοινωνία, αλλά ότι το έργο του αργά ή γρήγορα θα αναγνωριστεί.

• Είναι σημαντικό αυτό που λέτε. Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο διανοούμενο και συγγραφέα για να επιτύχει στην καριέρα του σήμερα; Έναν  άνθρωπο δηλαδή που δεν είναι απλώς μορφωμένος αλλά έχει την δική του κρησάρα σκέψης και κριτικής.

Τρία πράγματα θα τον συμβούλευα. Πρώτον δουλειά, δεύτερον δουλειά, τρίτον δουλειά. Δεν υπάρχουν έξυπνοι και βλάκες. Υπάρχουν  άνθρωποι οι οποίοι είναι αφοσιωμένοι σε αυτό που κάνουνε, κι αν πιστεύουν σε αυτό θα το προχωρήσουνε παραπέρα και θα αναγνωριστεί ο κόπος τους.

• Το θέμα του θανάτου έχει απασχολήσει όλα τα μεγάλα μυαλά στην ιστορία του παγκόσμιου πολιτισμού. Ο Σωκράτης είχε πει ότι μισές μισές είναι οι πιθανότητες να υπάρχει κάτι μετά το θάνατο. Ότι και να είναι αυτό, πάντως είναι για «καλό». Τι είναι για εσάς ο θάνατος; Μια μετάβαση σε μια άλλη ζωή ή ένα πέρασμα στην ανυπαρξία;

Κοιτάξτε, λογικά τίποτα δεν αποκλείει να συνεχίζει η ζωή του ανθρώπου μετά το θάνατο. Τίποτα δεν το αποκλείει αυτό. Εκείνο που είναι λογικά αδύνατο είναι ένα άσπρο λουλούδι να μην είναι άσπρο. Η αντίφαση είναι το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να ελέγξει το μυαλό μας. Όλα τα άλλα, το να πω ότι στο σύμπαν υπάρχει κάποιος που είναι σαν τον κύριο Παπαδάκη, όσο εξωφρενικό κι αν είναι, είναι πιθανόν να γίνει. Τι στιγμή που κάτι δεν είναι αντιφατικό και που είναι λογικά δυνατό έχει το δικαίωμα κάποιος να το πιστεύει. Επομένως εάν πιστεύεις ότι μετά το θάνατο συνεχίζει η ζωή σου, κράτα το σε διευκολύνει, προχώρα. Δηλαδή θέλω να πω ότι η πίστη σε κάτι δεν μπορεί να ισχύσει μόνο εκεί που υπάρχει αντίφαση. Όπου δεν υπάρχει αντίφαση, όσο εξωφρενικό κι αν ακούγεται, όσο κι αν είναι πέρα από τα όρια της λογικής μας, μπορεί κανένας να το δεχθεί. Επομένως είναι θέμα του καθενός μας να πιστεύει ότι η ιστορία του δεν τελειώνει με το φυσικό του θάνατο.

• Είναι υποκειμενικό λέτε…

Βεβαίως, άλλωστε η πίστη έχει από μέσα της η ίδια αυτό το χαρακτήρα του κινδύνου. Ουαί κι αλίμονο αν η πίστη δεν είχε τον χαρακτήρα του κινδύνου. Όλοι θα είμαστε το ίδιο. Φανταστείτε τον Αβραάμ όταν του λέει ο άγγελος Κυρίου να πάει να σφάξει το παιδί του, κι αυτός πηγαίνει να το σφάξει. Ήταν μια ζαριά. Υπήρχε περίπτωση αυτό να ήτανε μια φαντασίωσή του και να γινόταν παιδοκτόνος ή η άλλη περίπτωση να ήταν κάτι πραγματικό και να θεοθεί, να γίνει εκλεκτός του Θεού. Διακινδύνευσε και κέρδισε. Αν όμως η πίστη δεν είχε αυτόν τον κίνδυνο  όλοι θα είμαστε το ίδιο.

• Μάλιστα. Μήπως όμως έχουμε αλλοιώσει την έννοια της πίστης. Αυτό που βλέπω τώρα είναι ένα τασάκι. Το ξέρω γιατί το βλέπω. Όταν δε το βλέπω και πιστεύω ότι είναι τασάκι γιατί μου το έχουν πει, αυτό στην ουσία δεν είναι ένα στοίχημα; Τι είναι πίστη τελικά; Είναι μια επιλογή ανάλογα με το που γεννήθηκα και τι αρχές πήρα;

Όχι. Είναι μια επιλογή, μια απόφαση, που έχει μέσα της τον κίνδυνο, όσο δεν τον έχει η γνώση. Είπατε προηγουμένως για το σταχτοδοχείο, που έχουμε μπροστά μας. Το ξέρω ότι είναι σταχτοδοχείο και δεν διατρέχω κανένα κίνδυνο. Εάν βγω έξω και δω ότι είναι λιακάδα, το ξέρω. Αν όμως είμαι κλεισμένος κάπου και δεν ξέρω τι γίνεται έξω, αν βρέχει ή έχει λιακάδα διατρέχω τον κίνδυνο να είναι ή έτσι ή αλλιώς. Είναι θέμα επιλογής!  

• Σας ευχαριστώ πολύ

Κι εγώ Κύριε Παπαδάκη, να είστε καλά.









Δημοσίευση στο www.lexima : 15/5/2008

Lexima.gr - Τα κείμενα αποτελούν απόψεις και θέσεις των συντακτών τους.